Ταξική παιδεία

Της Εύας Στάμου

Μία από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης που δεν έχει αναδειχθεί όσο θα έπρεπε είναι οι επιπτώσεις της στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων στην Ελλάδα.

Το συγκεκριμένο φαινόμενο όμως δεν αφορά αποκλειστικά τη χώρα μας αφού η έκπτωση στο χώρο της βασικής παιδείας παρατηρείται πλέον διεθνώς.  Σε πολλές χώρες, η μεσαία τάξη -ή, για να ακριβολογήσουμε, η ευρεία γκάμα κοινωνικών ομάδων που αποκαλούνται συλλήβδην «μεσαία τάξη»- πλήττεται εντονότερα, αφού σε αυτή ανήκουν όσοι μέχρι πρόσφατα είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν στα παιδιά τους σπουδές σε καλά σχολεία, κολέγια ή πανεπιστήμια, και μία πιο ολοκληρωμένη παιδεία όσον αφορά στις ξένες γλώσσες, την μουσική, τον χορό, ή κάποια αθλήματα που απαιτούν, εκτός των άλλων, σοβαρή επένδυση χρημάτων.

Περισσότερες ευκαιρίες

Σε πρόσφατη έρευνα της ένωσης Αμερικανών Δημοσκόπων για τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον τρόπο ζωής της μεσαίας τάξης, μερικές ενδιαφέρουσες ερωτήσεις οδήγησαν σε εξίσου ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων παραδέχτηκε ότι αν και η οικονομική τους κατάσταση έχει ραγδαία μεταβληθεί προς το χειρότερο, διατηρούν τις συνήθειες και την συμπεριφορά που είχαν πριν από πέντε ή και δέκα χρόνια, αφού δεν είναι εύκολο να προσαρμόσουν τις επιθυμίες τους στη νέα, δυσάρεστη πραγματικότητα.

Αν και σχεδόν οι μισοί απάντησαν ότι είχαν πολύ περισσότερες ευκαιρίες να σπουδάσουν και να πετύχουν επαγγελματικά από  τους γονείς τους, μόνο το ένα τρίτο απάντησε θετικά στην πιθανότητα τα δικά τους παιδιά να έχουν περισσότερες ή έστω ίσες με αυτούς ευκαιρίες να σπουδάσουν σε καλά πανεπιστήμια και ν’ αποκτήσουν ευρεία παιδεία. Πολλοί τόνισαν ότι αν και το γεγονός αυτό τους προκαλεί έντονη απογοήτευση, θεωρούν καλύτερο, από το να ξοδέψουν τα χρήματά τους στις σπουδές του παιδιού, να εξασφαλίσουν την συνταξιοδότησή τους, ή να μην δημιουργήσουν επιπλέον χρέη που θα επιβαρύνουν τους απογόνους τους.

Στην Ελλάδα των φωτοτυπιών, της εκπαιδευτικής γραφειοκρατίας, των αλλεπάλληλων απεργιακών κινητοποιήσεων για συντεχνιακά αιτήματα, και της κατασπατάλησης των πανεπιστημιακών επιδοτήσεων από τους λάθος ανθρώπους και για τους λάθος λόγους, είναι εύκολο να καταλάβουμε ότι η εκπαίδευση θα υποφέρει περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας γενιές νέων ανθρώπων με περιορισμένες γνώσεις και ελλιπή ανθρωπιστική παιδεία.

Όταν η μεσαία τάξη φτάσει να θεωρεί, για παράδειγμα, ότι τα μαθήματα κιθάρας, ο αθλητισμός, ο χορός ή μία ακόμα ξένη γλώσσα, πέρα από την αγγλική, είναι πολυτέλεια, όταν οι περισσότεροι γονείς (έχοντας ήδη περιορίσει διακοπές, εξόδους, και αγορές) σταματούν πλέον τις επισκέψεις σε μουσεία και παιδικά θέατρα, και «κόβουν τα φροντιστήρια», χωρίς την ίδια στιγμή η ποιότητα της εκπαίδευσης που προσφέρουν τα δημόσια σχολεία να έχει βελτιωθεί, ποιο μπορεί στ’ αλήθεια να είναι το αποτέλεσμα;

Λύση μαγική δεν υπάρχει: όσοι πιστεύουμε στην αξία της παιδείας, θα πρέπει με κάθε τρόπο να τονίζουμε με την καθημερινή μας στάση ότι δεν θεωρούμε τον ευτελισμό της ένα ακόμη αναπόφευκτο σημάδι των καιρών. Θα πρέπει επίσης να σκεφτούμε νέους τρόπους ώστε να βοηθήσουμε τους μαθητές να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους. Ένα χρήσιμο παράδειγμα είναι η κίνηση της Πολιτείας της Μασαχουσέτης για την παιδαγωγική ενίσχυση οικονομικά αδύνατων οικογενειών: οργάνωσε ένα εκτενές δίκτυο φροντιστηριακών μαθημάτων εντός και εκτός «διδακτέας ύλης», τα οποία προσφέρονται δωρεάν από ειδικά εκπαιδευμένους φοιτητές των Παιδαγωγικών Σχολών. Την χρηματοδότηση αυτών των μαθημάτων αναλαμβάνει ο εκάστοτε Δήμος.

Από το αν και ποιο βιβλίο θα αγοράσουμε για τα παιδιά -αντί για μία ακόμη Μπάρμπι ή άλλο ένα αυτιστικό βιντεογκέιμ- μέχρι το είδος των πιέσεων που θα ασκήσουμε υπέρ του σεβασμού της επιστημονικής εγκυρότητας της γνώσης που παρέχεται σε όλες τις σχολικές βαθμίδες -και η οποία βάλλεται πλέον συστηματικά από κάθε αυτόκλητο κι αδαή «εθνοσωτήρα»- οι πράξεις μας έχουν σημασία, αποτελώντας απαραίτητο αντίδοτο στην πολιτισμική υποβάθμιση που βιώνουμε καθημερινά.

Η Εύα Στάμου είναι συγγραφέας. Το τελευταίο της βιβλίο "Εθισμός" κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μελάνι.

«Πίστευα ότι μόνο οι λευκοί είναι οι εκλεκτοί του Θεού»

ΗΠΑ: ένας διαβόητος νεοναζί αποκηρύσσει το παρελθόν του

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ: Γιάννης Παπαδόπουλος, ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 20 Απριλίου 2010, Εφημερίδα TA NEA

Ο Φρανκ Μέινκ είχε μάθει να μιλάει με γροθιές. Στα εφηβικά του χρόνια ήταν ένας από τους πιο γνωστούς σκίνχεντ της Αμερικής, με δικό του τηλεοπτικό σόου που το αποκαλούσε «Ράιχ». Μισούσε τους πάντες. Μέχρι που στο τέλος μίσησε τον ίδιο του τον εαυτό.

Στον κόσμο του Φρανκ Μέινκ δεν ήταν εύκολο να είσαι παιδί. Στις γειτονιές της Νότιας Φιλαδέλφειας κουμάντο έκαναν οι συμμορίες. Στη σχολική τσάντα μαζί με τα βιβλία οι μαθητές έκρυβαν σουγιάδες. Και στο σπίτι του οι γονείς του επέλεγαν μπίρα αντί για νερό, μαριχουάνα αντί για μάλμπορο.

Σε ηλικία 14 ετών, ο Μέινκ έγινε μέλος μιας ομάδας σκίνχεντ. Ξύρισε το κεφάλι του και πότισε το σώμα του με μίσος. Είκοσι πέντε ναζιστικά τατουάζ στόλισαν το κορμί του. Ενα από αυτά, μια σβάστικα με έναν καιόμενο κέλτικο σταυρό, ήταν χαραγμένο στον λαιμό του.

Ο Μέινκ απέκτησε και το δικό του τηλεοπτικό πρόγραμμα με τίτλο «Ράιχ», απ΄ όπου προσπαθούσε να προσηλυτίσει νέα μέλη. Στα 18 του βρέθηκε στη φυλακή, αφού απήγαγε και ξυλοκόπησε έναν άνδρα καταγράφοντας το βίαιο ξέσπασμά του σε βίντεο.

Ο εγκλεισμός του τού άλλαξε τη ζωή. «Στη φυλακή συνάντησα άτομα που είχαν βιώσει δύσκολες καταστάσεις, παρόμοιες με τις δικές μου. Ανεξαρτήτως χρώματος και καταγωγής κατάλαβα ότι οι ζωές μας δεν είχαν μεγάλες διαφορές», προσθέτει ο Μέινκ.

Με την αποφυλάκισή του προσπάθησε να αποκοπεί από το φασιστικό παρελθόν του. Με τον καιρό ο Μέινκ άρχισε να βλέπει τον κόσμο χωρίς φόβο και προκατάληψη. Εκοψε τους δεσμούς με κάθε νεοναζί και μετάνιωσε για τα λάθη του. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στην Αμερική ένα βιβλίο με την ιστορία του: «Η αυτοβιογραφία ενός πρώην σκίνχεντ» (Αutobiography of a Recovering Skinhead, Εκδ. Ηawthorne).

«Ημουν ένας κακός άνθρωπος, θυμωμένος και εγωιστής. Χωρίς αυτοεκτίμηση, έτοιμος να κάνω τα πάντα. Οταν με πλησίασαν οι σκίνχεντ για να με εντάξουν στην ομάδα τους, μού φέρθηκαν σαν την οικογένεια που δεν είχα. Με ρώτησαν για τη ζωή μου στο σχολείο, τα προβλήματά μου. Ενδιαφέρθηκαν. Οι γονείς μου ποτέ δεν με είχαν ρωτήσει κάτι αντίστοιχο. Οι σκίνχεντ με έκαναν να νιώσω προστατευμένος», λέει ο βαθιά θρησκευόμενος Μέινκ.

«Με έπεισαν ότι μόνο οι λευκοί είναι εκλεκτοί του Θεού, ότι όλες οι άλλες φυλές είναι απόγονοι του Κάιν, παιδιά του Σατανά. Χρησιμοποιούσαν αποσπασματικά κομμάτια από τη Βίβλο για να υποστηρίξουν τα λεγόμενά τους. Δεν τους αμφισβητούσα. Εκείνα τα χρόνια ήμουν έτοιμος να δεχτώ τα πάντα», λέει. Σύμφω- να με τον Μέινκ, κάθε μέλος της ομάδας του υπέφερε από αισθήματα κατωτερότητας, τα οποία ξεγελούσε ξεσπώντας απέναντι σε μαύρους, ομοφυλόφιλους ή αλλόθρησκους.

Πλέον ο Μέινκ γυρίζει την Αμερική σε συνεργασία με μη κυβερνητικές οργανώσεις και δίνει αντιρατσιστικές ομιλίες σε πανεπιστήμια και σχολεία. Εχει ιδρύσει μια πολυπολιτισμική ομάδα χόκεϊ, ενώ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές ψήφισε τον Μπαράκ Ομπάμα.

«Δεν τον ψήφισα γιατί είναι μαύρος. Αλλά γιατί έχει όραμα», λέει. Με αφορμή την εκλογή του Ομπάμα όμως οι ομάδες «μίσους» έχουν αυξηθεί ραγδαία στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την οργάνωση Southern Ρoverty Law Center, το 2009 οι «πατριωτικές» ομάδες στην Αμερική έφταναν τις 923 (αύξηση κατά 250%).

Για τον Μέινκ η καλύτερη άμυνα απέναντί τους είναι η κριτική σκέψη: «Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο Θεός μάς έπλασε όλους το ίδιο. Απ΄ όπου κι αν προερχόμαστε, όλοι οι άνθρωποι έχουμε κάτι κοινό: συνείδηση», καταλήγει.

ΟΙ ΣΚΙΝΧΕΝΤ εμφανίστηκαν ως υποκουλτούρα της εργατικής τάξης στη Βρετανία τη δεκαετία του ΄60. Αρχικά αποτελούσαν αντίδραση στο ανδρόγυνο στυλ της εποχής, αντιπαθούσαν την επικρατούσα ελίτ και εναντιώνονταν στη χρήση ναρκωτικών ΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ του ΄70 συνδέουν την ύπαρξή τους με τον ρατσισμό και διέπονται από τις αρχές του εθνικιστικού Εθνικού Μετώπου. Στη δεκαετία του ΄80 εξαπλώνονται στην Αμερική και αποκτούν χιλιάδες μέλη ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ξυρισμένο κεφάλι και τα τατουάζ, βασικό χαρακτηριστικό τους είναι οι μπότες Dr. Μartens με κόκκινα κορδόνια. Το κόκκινο συμβολίζει την αγνότητα του άριου αίματος, στο οποίο πιστεύουν οι σκίνχεντ.

ΔΕΙΤΕ:

This Is England (κινηματογραφική ταινία)

ΚΡΙΤΙΚΗ: ΝΙΝΟΣ ΦΕΝΕΚ ΜΙΚΕΛΙΔΗΣ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

«This is England» του Σέιν Μέντοους

Βρετανία, 2007. Σκηνοθεσία-σενάριο: Σέιν Μέντοους. Ηθοποιοί: Τόμας Τέργκουζ, Τζόζεφ Γκίλγκαν, Στίβεν Γρκάαμ. 102 λεπτά.

Στην Αγγλία της κυρίας Θάτσερ, η φτώχεια αλλά και η έλλειψη φίλων, οδηγούν ένα 12χρονο αγόρι στην αγκαλιά μιας ρατσιστικής ομάδας νέων, σε μια ταινία, δοσμένη με οξυδέρκεια, χιούμορ αλλά και συγκίνηση.

Μια ζοφερή εικόνα της ζωής σε μια επαρχιακή πόλη της Αγγλίας της κυρίας Θάτσερ, τον Ιούλιο του 1983, περίοδο του πολέμου των Φόκλαντ, μέσα από μια ημι-αυτοβιογραφική ταινία, παρουσιάζει ο σκηνοθέτης Σέιν Μέντοους, που είχε κάνει μια εντυπωσιακή πρώτη εμφάνιση το 1997 στο φεστιβάλ Βενετίας, με την ταινία «Twenty Four Seven».

Πρόκειται για την ιστορία του Σον (εκπληκτικός στο ρόλο ο Τόμας Τέργκουζ), ενός ευάλωτου, 12χρονου, χωρίς πατέρα (σκοτώθηκε στον πόλεμο των Φόκλαντ) αγοριού, που βρίσκει αποκούμπι στη μοναξιά του αλλά και στην έλλειψη πατέρα, σε μια ομάδα «σκίνχεντ» που τον «υιοθετούν». Βρισκόμαστε στην αρχή της δημιουργίας των σκίνχεντ, όταν η ομάδα στην οποία προσχωρεί ο Σον είναι φιλική και εκφράζει την αντίδρασή της στην ανεργία, στον πόλεμο αλλά και στο κατεστημένο μέσα από τα ρούχα που φορά και τη μουσική που ακούει. Μέχρι που η εμφάνιση του Κόμπο, ενός φίλου της ομάδας, που μόλις αποφυλακίζεται, τους χωρίζει στα δυο: την ομάδα που υιοθετεί το ρατσισμό και τη βία κι εκείνη που αρνείται παρόμοια πορεία. Ο Σον παρασύρεται από τον Κόμπο και προσχωρεί στην πρώτη ομάδα, τόσο από ανάγκη να ανήκει κάπου όσο και επειδή πιστεύει πως έτσι θα δικαιώσει τον νεκρό πατέρα του και την Αγγλία που, σύμφωνα με τον Κόμπο κι εκείνους που βρίσκονται πίσω του (συγκεκριμένα τους εκπροσώπους του νεοναζιστικού Εθνικού Μετώπου), χρειάζεται να επανακτήσει τη χαμένη, «εθνική» της ταυτότητα.

Ο Μέντοους, όπως και στις προηγούμενες ταινίες του (πρόσφατο παράδειγμα «Τα παπούτσια του νεκρού») συνεχίζει κι εδώ το σχόλιό του πάνω στη βία, αυτή τη φορά στη βία μερίδας της νεολαίας, που η φτώχεια, η ανεργία, η αμάθεια και η αποξένωση, οδηγούν στην αγκαλιά εξτρεμιστικών ομάδων - ένα μεγάλο μέρος της ταινίας στηρίζεται στην εμπειρία του ίδιου του σκηνοθέτη που, σε εφηβική ηλικία υπήρξε μέλος μιας τέτοιας ομάδας. Χωρίς υποχωρήσεις ή μελοδραματισμούς, με δύναμη, διεισδυτικότητα, και κριτική ματιά, συχνά με συγκίνηση αλλά και χιούμορ, ο Μέντοους σκιαγραφεί το πορτρέτο του μικρού πρωταγωνιστή του, τοποθετώντας το σ' ένα συγκεκριμένο κοινωνικό περιβάλλον (σε επίκαιρα στην αρχή αλλά και προς το φινάλε, ο Μέντους μας δίνει μιαν εικόνα της κοινωνικοπολιτικής κατάστασης της περιόδου), προσφέροντάς μας μια συγκλονιστική στην αλήθεια και την ειλικρίνειά της ταινία.

Το Ροτβάιλερ «δαγκώνει» υπέροχα στο Επί Κολωνώ (θεατρική παράσταση)

Το έργο, το οποίο παρουσιάζει «ζωντανή» συνέντευξη ενός τηλεστάρ δημοσιογράφου στο άντρο ενός σκίνχεντ, εξακολουθεί να αφορά το αθηναϊκό κοινό που συρρέει και εφέτος για να το παρακολουθήσει

ΑΣΤΕΡΟΠΗ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ, Τετάρτη 13 Ιανουαρίου 2010, Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

Ροτβάιλερ: ράτσα σκύλου συνυφασμένη με επιθετική συμπεριφορά. Οταν λοιπόν χρησιμοποιείται ως ψευδώνυμο ενός σκίνχεντ, τα πράγματα αγριεύουν επικίνδυνα. Η είδηση ότι μια ομάδα ακροδεξιών οπαδών της Ατλέτικο Μαδρίτης σκότωσε το 2001 έναν νεαρό φίλαθλο μιας βασκικής ομάδας ύστερα από αγώνα ποδοσφαίρου έκανε τον Γκιγέρμο Ερας να γράψει το θεατρικό έργο «Ροτβάιλερ». Ο Χάιμε Ρεβέρτερ είναι ένας δημοσιογράφος-σταρ της τηλεόρασης, ο οποίος καταφέρνει να εξασφαλίσει αποκλειστική συνέντευξη με τον συγκεκριμένο σκίνχεντ, και μάλιστα αφήνει για πρώτη φορά τη σιγουριά του πλατό προκειμένου να παρουσιάσει την εκπομπή «ζωντανά» από το επικίνδυνο άντρο του. Οι σχέσεις εξουσίας περιπλέκονται μεταξύ συνεντευξιαστή και συνεντευξιαζομένου και όταν ο πρώτος ξεπεράσει το όριο, η κατάσταση δεν θα αργήσει να βγει εκτός ελέγχου με αθώο θύμα τον καμεραμάν. Το έργο, το οποίο μεταφράστηκε από τη Μαρία Χατζηεμμανουήλ με τη συμβολή του Ινστιτούτου Θερβάντες και σκηνοθετήθηκε από την Ελένη Σκότη, αποτελεί μία από τις πιο ευχάριστες εκπλήξεις της περασμένης θεατρικής σεζόν. Και ενώ η παράσταση του Θεάτρου Επί Κολωνώ είχε προγραμματιστεί να επαναληφθεί για λίγο καιρό και εφέτος, το αμείωτο ενδιαφέρον του κοινού την καθιστά ένα από τα μεγαλύτερα θεατρικά σουξέ. Κάπως έτσι η μία παράταση έφερε την άλλη, ώσπου αποφασίστηκε ότι το «Ροτβάιλερ» θα εξακολουθεί να... δαγκώνει ως το τέλος της σεζόν, ήτοι 28 Μαρτίου.

«Η παράσταση του έργου μου στην Ελλάδα από τον ελληνικό θίασο (σ.σ.: Δημήτρης Λάλος, Γιάννης Ράμος, Γιάννης Τρίμης, Δημήτρης Καπετανάκος) είναι καταπληκτική, σε σημείο που τη θεωρώ καλύτερη από το θεατρικό μου κείμενο. Αυτή είναι η δύναμη του θεάτρου, ότι κάποιοι ηθοποιοί κάνουν δικό τους ένα έργο και το μετατρέπουν σε αίμα τους. Το σώμα μιλάει. Ετσι, ένα έργο που εξελίσσεται στην Ισπανία γίνεται παγκόσμιο. Και συνεπώς σε ένα από τα σύγχρονα προβλήματα της Ευρώπης που ακόμη δεν έχουμε μάθει να χειριζόμαστε, παρά μόνο για εμπορικούς λόγους» λέει ο συγγραφέας και σκηνοθέτης με έδρα τη Μαδρίτη, αλλά με πεδίο δράσης ολόκληρη τη Λατινική Αμερική. Εχοντας ταξιδέψει πολύ στη ζωή του, έχει συναντήσει κρούσματα ρατσισμού όπου και αν έχει πάει. Στην πατρίδα του θεωρεί ότι, αν και η κατάσταση είναι καλύτερη απ΄ ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, «ο ρατσισμός υποβόσκει με τρόπο ταπεινωτικό σε διάφορους τομείς της καθημερινότητας. Τώρα μάλιστα με την οικονομική κρίση στραβοκοιτάζουμε τους ξένους, ενώ στις εποχές της ευημερίας τους εκμεταλλευόμαστε επειδή είναι φτηνά εργατικά χέρια. Μια μεγάλη πράξη κυνισμού, από την οποία δε μένουν αμέτοχα ούτε κάποια τμήματα της Αριστεράς».

Η εξαιρετική χρήση του βίντεο στην παράσταση (ο Γιάννης Τρίμης δεν υποδύεται μόνο τον καμεραμάν, αλλά υπογράφει και τον τρόπο που η μαγνητοσκοπημένη εικόνα μπλέκεται μέσα στη θεατρική δράση) εντείνει την αίσθηση κλειστοφοβίας τόσο στους «φιλοξενούμενους» του Ροτβάιλερ όσο και στους θεατές. Και επειδή κάθε απευθείας μετάδοση που σέβεται τον εαυτό της θέλει και τις ζωντανές συνδέσεις της, επί της οθόνης εμφανίζεται ο Δημήτρης Καταλειφός ως παλαιός καθηγητής του Ροτβάιλερ που αναρωτιέται τι πήγε τόσο λάθος, η Ιωάννα Τζώρα ως η πρώην αγαπημένη του που όμως δεν άντεξε να είναι μαζί του, ενώ ακούγεται η φωνή της Δάφνης Λαρούνη, που υποδύεται την απελπισμένη μητέρα του. Ενα σύμπαν κλειστό, ανατριχιαστικά ζωντανό και προπαντός καλοσκηνοθετημένο.

Δίκτυα:

Διασυνδέσεις σκίνχεντ, νεοναζί και χούλιγκαν φέρνει στο φως η επίθεση εναντίον Έλληνα στο Μόναχο

Πηγή: Associated Press (άρθρο του 2001)

Πρωτοφανείς διαστάσεις έλαβε στη Γερμανία η ρατσιστική επίθεση κατά του Τσουκνόπουλου (φωτ. αρχείου)

Το βάθος των διασυνδέσεων ανάμεσα σε ομάδες σκίνχεντ, οργανώσεις νεοναζί και χούλιγκαν ποδοσφαιρικών ομάδων -στην προκειμένη περίπτωση, του Αγιαξ Αμστερνταμ- φώτισε η σύλληψη στην Ολλανδία του 19χρονου σκίνχεντ Κρίστοφ Σούλτε, ο οποίος καταζητούνταν από τις γερμανικές Αρχές και την Ιντερπόλ ως κύριος δράστης της βάναυσης επίθεσης εις βάρος του 31χρονου Αρτέμιου Τσουκνόπουλου στις 12 Ιανουαρίου στο Μόναχο.

Σε συνέντευξη Tύπου, που δόθηκε την Κυριακή στο Βερολίνο, ο επικεφαλής της διωκτικής ομάδας των γερμανικών Αρχών και σύνδεσμος στην Ιντερπόλ, Γιοάχιμ Σολόν, περιέγραψε το δίκτυο που «κάλυψε» τον καταζητούμενο σκίνχεντ μέχρι τη σύλληψή του και αναφέρθηκε σε «συγκοινωνούντα δοχεία» σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο Σούλτε είχε τραυματιστεί κατά τη συμπλοκή των περίπου 60 σκίνχεντ με τους Τούρκους πολίτες που είχαν προστρέξει να βοηθήσουν τον Τσουκνόπουλο και είχε φυγαδευτεί από ομοϊδεάτες του πριν από την έλευση της αστυνομίας. Ο 19χρονος φέρεται ως αρχηγός της ακροδεξιάς οργάνωσης «Αδελφότητα του Ίζερλον», η οποία εδρεύει σε μία μικρή δυτικογερμανική πόλη. Να σημειωθεί ότι οι περισσότερες «ανένταχτες» και χωρίς κλασική οργανωτική δομή ομάδες των σκίνχεντ φέρουν την επωνυμία Αδελφότητα.

Το δίκτυο που περιέθαλψε στη Βόρεια Ρηνανία - Βεστφαλία τον επικηρυγμένο με 30.000 μάρκα σκίνχεντ σχετίζεται με έναν γνωστό «ανένταχτο» νεοναζί, τον Κρίστιαν Βορχ, που κατοικεί στο Αμβούργο και έχει καταδικαστεί επανειλημμένως από γερμανικά δικαστήρια ως υποκινητής εκδηλώσεων ρατσιστικής βίας, καθώς και για αντισημιτική προπαγάνδα.

Οι διασυνδέσεις αυτού του χώρου με οργανωμένους ακροδεξιούς χούλιγκαν της ποδοσφαιρικής ομάδας Αγιαξ κατέστησαν δυνατή την προώθηση του Σούλτε στο Ρότερνταμ, όπου βρήκε προσωρινό καταφύγιο στο σπίτι ενός γνωστού Ολλανδού νεοναζί.

Από την περιγραφή της σύλληψης του Σούλτε από άλλο Γερμανό αξιωματικό της Αστυνομικής Διεύθυνσης Μονάχου, τον Ραλφ Κρέγκερ, προκύπτει ότι το άσυλο του Σούλτε ήταν ήδη επί αρκετές ημέρες γνωστό, αλλά η ολλανδική αστυνομία δεν επενέβη αμέσως, προκειμένου να συλλέξει περισσότερες πληροφορίες για το δίκτυο. Τελικά, η ολλανδική αστυνομία «χτύπησε» όταν ο Σούλτε ετοιμαζόταν να εγκαταλείψει την Ολλανδία και να μετακομίσει στο Βέλγιο.

Ο εισαγγελέας Κόνραντ Μπες, που έχει στα χέρια του την υπόθεση της επίθεσης κατά του Τσουκνόπουλου, ανακοίνωσε ότι η αίτηση έκδοσης του Σούλτε θα υποβληθεί αύριο και ότι υπολογίζει πως μέσα σε δύο εβδομάδες θα παραδοθεί στις γερμανικές Αρχές.

Κατά του Σούλτε -ο οποίος είχε πρωτοστατήσει στον ξυλοδαρμό του θύματος και, βάσει μαρτυριών, είχε επιχειρήσει να τον αποτελειώσει πηδώντας πάνω στο κεφάλι του, όταν ήταν πεσμένος στο έδαφος- έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης με την κατηγορία της απόπειρας φόνου.

Για την επίθεση εναντίον του 31χρονου Έλληνα -που απασχόλησε έντονα τον Τύπο και τα ΜΜΕ στη Γερμανία τόσο λόγω της βαρβαρότητάς της όσο και λόγω της συμπαράστασης προς το θύμα από Τούρκους πολίτες- συνελήφθησαν αρχικά 14 σκίνχεντ, από τους οποίους οι εννέα εξακολουθούν να κρατούνται.

Μεταξύ αυτών είναι η 17χρονη Μαρία - Αννα φον Τάντεν, φίλη του Σούλτε, που πρωτοστάτησε και αυτή στον ξυλοδαρμό του Τσουκνόπουλου και αντιμετωπίζει, όπως και ο φίλος της, την κατηγορία της απόπειρας φόνου.

Τα εντάλματα για τους υπόλοιπους οκτώ αφορούν στις κατηγορίες της συνέργειας σε απόπειρα φόνου και της πρόκλησης βαριάς σωματικής βλάβης.

«Στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ υπάρχει μόνο ένα κόμμα. Το κόμμα του πολέμου...»

Ο ΠΟΛ ΑΤΓΟΥΝΤ Ο ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΠΕΡΑΝ ΤΟΥ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ ΠΟΥ ΔΙΕΞΑΓΕΙ ΒΑΣΙΖΟΜΕΝΗ ΣΤΟ ΨΕΜΑ

Του ΧΡΟΝΗ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΥ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 

Οσο παράδοξο και αν αυτό ακούγεται, η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν μια αυτοκρατορία είναι μάλλον περισσότερο διαδεδομένη και αποδεκτή από τους ίδιους τους Αμερικανούς παρά από τον υπόλοιπο κόσμο, ο οποίος τείνει να τις αντιμετωπίζει απλά ως μια υπερδύναμη.

«Η κυβέρνηση Ομπάμα κλιμακώνει έναν πόλεμο που προορίζεται να διασφαλίσει περαιτέρω πηγές πετρελαίου, φυσικό αέριο και μια προνομιακή στρατηγική θέση...», λέει ο Πολ Ατγουντ (φωτ. Reuters)

Αυτό όμως που διχάζει τους Αμερικανούς είναι το τι ακριβώς αντιπροσωπεύει αυτή η αυτοκρατορία. Για τους συντηρητικούς και τους περισσότερους φιλελεύθερους, οι ΗΠΑ είναι μια αυτοκρατορία ειρήνης και δημοκρατίας που μάχεται κατά του κακού. Για τους ριζοσπαστικούς, η αυτοκρατορία των ΗΠΑ είναι ένα πλανητικό εγχείρημα για την προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων προς όφελος μιας οικονομικής ελίτ. Στο πλαίσιο αυτό, η επιθετικότητα και ο πόλεμος είναι συνυφασμένα με την ίδια την ύπαρξη και τη διατήρηση της αυτοκρατορίας -και η ιδέα αυτή ήταν φυσικά το σήμα κατατεθέν της σκέψης και της έρευνας του κορυφαίου Αμερικανού ιστορικού και ακτιβιστή Χάουαρντ Ζιν, που απεβίωσε φέτος, στις 27 Ιανουαρίου, σε ηλικία 87 ετών.

Ο Πολ Ατγουντ, καθηγητής Αμερικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στη Βοστόνη και Research Associate στο Κέντρο Γουίλιαμ Τζόινερ για τη Μελέτη του Πολέμου και τις Συνέπειές του στο ομώνυμο πανεπιστήμιο, βετεράνος του πολέμου στο Βιετνάμ και ακτιβιστής, είναι ένας από τους Αμερικανούς ιστορικούς που ανήκουν στη ριζοσπαστική παράδοση και που τώρα, μετά τον θάνατο του Χάουαρντ Ζιν, καλούνται να αναλάβουν τα σκήπτρα για τη συνέχιση αυτής της πνευματικής παράδοσης στον αγώνα κατά της αυτοκρατορίας.

Με αφορμή την πρόσφατη δημοσίευση του τελευταίου του βιβλίου «Πόλεμος και Αυτοκρατορία», που κυκλοφόρησε ταυτόχρονα στις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία από τον εκδοτικό οίκο Pluto, μιλήσαμε με τον Πολ Ατγουντ για τη φύση και τη δυναμική της αμερικανικής αυτοκρατορίας, για τον Ομπάμα και τον πόλεμο στο Αφγανιστάν και για τους στόχους της αυτοκρατορίας στον 21ο αιώνα.

Πόλεμος «ηθικών κινήτρων»

Η ιδέα των ΗΠΑ ως μιας αυτοκρατορίας της ελευθερίας και της δημοκρατίας, όπου ο πόλεμος αποτελεί τελευταία επιλογή και μόνο αφότου έχει προκύψει σαφής αξιολόγηση του κινδύνου, κυριαρχεί ένα μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κυρίαρχης ιδεολογίας. Πόσο (αν)ακριβής είναι αυτή η εκδοχή της εμπλοκής των ΗΠΑ στις παγκόσμιες υποθέσεις;

«Οι περισσότεροι Αμερικανοί έχουν γαλουχηθεί με την ιδέα ότι ο πόλεμος αποτελεί τελευταία επιλογή και πως διεξάγεται μόνο προς χάριν ηθικών κινήτρων. Αυτό όμως είναι εξ ολοκλήρου αναληθές. Για παράδειγμα, το "αμερικανικό δόγμα" ανακηρύσσει την "αυτοδιάθεση των λαών" σε κεντρική αξία, αλλά από το 1607 έως σήμερα η αμερικανική πολεμική ισχύς έχει πάντα επιδιώξει να στερήσει από άλλους λαούς αυτό το ισχυριζόμενο θεμελιώδες δικαίωμα προκειμένου να ωφεληθούν τα συμφέροντα των Αμερικανών (συνήθως μιας μικρής ομάδας προνομιούχων). Είναι αλήθεια ότι οι αμερικανικοί πόλεμοι διεξάγονται με την αξιολόγηση του κινδύνου. Εάν το εμπόδιο στους αμερικανικούς στρατηγικούς στόχους είναι αρκετά ισχυρό για να προκαλέσει σοβαρές ζημιές προς εμάς, τότε αποφεύγουμε τον πόλεμο με αυτόν τον "εχθρό". Βομβαρδίζουμε μόνο εκείνους που δεν έχουν τη δυνατότητα να βομβαρδίσουν εμάς. Δεν επιτεθήκαμε ποτέ στη Σοβιετική Ενωση ή στην Κίνα αφότου απέκτησε πυρηνικά όπλα, για τον απλό λόγο ότι αυτές οι χώρες θα μπορούσαν να μας ανταποδώσουν το όποιο χτύπημα εξίσου δυναμικά. Η Γερμανία και η Ιαπωνία δεν μπορούσαν να το κάνουν. Η Κορέα, το Βιετνάμ, το Λάος, η Καμπότζη, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Σερβία ήταν χώρες που δεν απείλησαν ποτέ την αμερικανική στρατιωτική ασφάλεια. Εντούτοις, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν και διεξήγαγαν πόλεμο ενάντια σε αυτά τα μικρά έθνη, σκοτώνοντας εκατομμύρια αθώων ανθρώπων, αν και εξαπατάμε τους εαυτούς μας ότι αυτό είναι το "ανεπιθύμητο" κόστος του πολέμου. Ανοησίες! Ο προορισμός και ο σκοπός του τεράστιου θανάσιμου οπλοστασίου που διαθέτουν οι ΗΠΑ είναι ακριβώς αυτός: να σπέρνει τρόμο».

Το ξέσπασμα στο Τόκιο

Στο τελευταίο και πρόσφατα δημοσιευμένο βιβλίο σας με τίτλο «Πόλεμος και Αυτοκρατορία», ισχυριζόσαστε με πάθος ότι οι πολεμικές πρακτικές των ΗΠΑ επιδεικνύουν ελάχιστη μέριμνα είτε για τις ζωές των δικών τους στρατιωτών ή αυτών είτε του αντιπάλου. Τι στοιχεία χρησιμοποιείτε για να υποστηρίξετε αυτό τον ισχυρισμό;

«Πριν από την είσοδο των ΗΠΑ στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πρόεδρος Ρούζβελτ καταδίκασε τους εσκεμμένους βομβαρδισμούς των πόλεων από τους εμπλεκόμενους. Μετά όμως από τις επιθέσεις στο Περλ Χάρμπορ, οι ΗΠΑ εξελίχθηκαν στον μεγάλο πρωταγωνιστή του αστικού βομβαρδισμού. Ο Αμερικανός διοικητής που διέταξε τον βομβαρδισμό του Τόκιο με εμπρηστικές βόμβες και πάνω από 100.000 πολίτες μετατράπηκαν σε κάρβουνο, ο στρατηγός Κέρτις Λεμέι, είπε ότι "ήταν επιτέλους καιρός να σταματήσουμε να χτυπάμε μύγες και να βαρέσουμε στο ψητό". Ενας από τους υφιστάμενούς του δήλωσε αργότερα ότι, εάν οι Ιάπωνες είχαν κερδίσει τον πόλεμο, ο Αμερικανός στρατηγός θα είχε δικαστεί ως εγκληματίας πολέμου. Το όνομα του υφιστάμενού του ήταν Ρόμπερτ Μακναμάρα, μετέπειτα υπουργός Αμυνας κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ, όπου "οι ισοπεδωτικοί βομβαρδισμοί" και "οι ελεύθερες ζώνες πυρός" σκότωσαν εκατοντάδες χιλιάδες Νοτιοβιετναμέζους, που υποθετικά επρόκειτο να σώσουμε.

Σε όλη την πορεία της αμερικανικής Ιστορίας, η μεγάλη πλειονότητα των στρατιωτών προερχόταν από τις χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις· έτσι οι ελίτ δεν είχαν κανένα λόγο να εκτιμούν τις ζωές τους. Κατά συνέπεια, οι στρατιώτες έχουν ανέκαθεν χρησιμοποιηθεί σαν χορτονομή πυροβόλων. Φυσικά στις ΗΠΑ δημιουργούμε ένα μεγάλο φετίχ για να "τιμήσουμε τις θυσίες" των πεσόντων, αλλά αυτές οι "εορτές" παίζουν μόνο τελετουργικό και ρητορικό ρόλο. Στο αμερικανικό κοινό σέρβιραν χοντροειδέστατα ψέματα για να βρει λόγους να πάει να πολεμήσει στο Βιετνάμ και, ως αποτέλεσμα, πάνω από 58.000 ονόματα είναι χαραγμένα σε ένα κενοτάφιο στην Ουάσιγκτον, δίχως αυτό να λαμβάνει υπόψη τους χιλιάδες βετεράνους που αργότερα αυτοκτόνησαν εξαιτίας ψυχολογικών τραυμάτων. Οι σημερινοί πόλεμοι στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν βασίζονται επίσης στο ψέμα. Περισσότεροι Αμερικανοί στρατιώτες πέθαναν το 2009 από αυτοκτονίες απ' ό,τι πέθαναν στη μάχη. Μια κυβέρνηση που είναι πρόθυμη να θυσιάσει με ψέματα τις ζώες των πολιτών της, είναι διεφθαρμένη και φρικτά ανάξια των ανθρώπων που υποστηρίζει ότι αντιπροσωπεύει».

Οι δυνάμεις πίσω από το «θρόνο»

Ο Ομπάμα αποδεικνύεται, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μια ηπιότερη εκδοχή του Μπους όσον αφορά τον μιλιταρισμό. Σε ποιο βαθμό υπαγορεύονται οι πολιτικές που ακολουθούν οι Αμερικανοί πρόεδροι από παράγοντες πέραν της δικής τους βούλησης; Για παράδειγμα, πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του στρατιωτικού-βιομηχανικού συμπλέγματος στη διαμόρφωση ενός πολεμικού αστικού πολιτισμού;

«Ουδείς που θέτει τον εαυτό του υποψήφιο για την προεδρία των ΗΠΑ δεν μπορεί να φτάσει εκεί δίχως την έγκριση και τη χρηματική στήριξη από τις πραγματικές δυνάμεις που βρίσκονται πίσω από τον "θρόνο" της συνταγματικής διακυβέρνησης, αυτού που συχνά αποκαλείται "στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα" αλλά που περιλαμβάνει επίσης το μεγάλο κεφάλαιο, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης και τα παραρτήματα της μυστικής υπηρεσίας. Γι' αυτό άνθρωποι όπως ο Ραλφ Νέιντερ, η Σίνθια ΜακΚίνι και ο Ντένις Κουσίνιτς λογοκρίνονται και καταστέλλονται. Ενας υποψήφιος χρειάζεται τις ψήφους των πολιτών προκειμένου να διατηρηθεί η παραίσθηση της "λαϊκής κυριαρχίας", αλλά μόλις βρεθεί στην εξουσία θα υπηρετήσει τις ανάγκες εκείνων που τον χρηματοδότησαν και αρχικώς ενέκριναν -αν και οι αμερικανικές ελίτ διαφέρουν η μία από την άλλη και αυτό μπορεί να οδηγήσει μερικές φορές σε ξαφνικές αλλαγές στην πολιτική, όπως με την περίπτωση του Νίξον και της Κίνας, για παράδειγμα.

Οταν κάποιος, όπως ο πρώην αντιπρόεδρος Ντικ Τσένι, λέει ότι "ο αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διαπραγματεύσιμος", αυτό σημαίνει ότι οι συστημικές δυνάμεις (το μεγάλο κεφάλαιο, οι μεγάλες εταιρείες πετρελαίου) πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους ό,τι χρειάζονται για να διατηρηθεί σε ισχύ το υπάρχον σύστημα. Πέραν μιας ριζοσπαστικής αλλαγής στις αμερικανικές αξίες και στον τρόπο ζωής, κανένας πρόεδρος δεν μπορεί, ή δεν είχε το θάρρος μέχρι τώρα, να αντιταχθεί σε αυτές τις συστημικές δυνάμεις».

Κυριαρχία πλήρους φάσματος

Ποιοι θα λέγατε ότι είναι οι κύριοι στόχοι της αμερικανικής ηγεμονίας στον 21ο αιώνα;

«Η σαφέστερη έκφραση των στόχων των Αμερικανών παγκόσμιων ηγεμονιστών μπορεί να βρεθεί σε δύο βασικά έγγραφα -το ένα "νεοφιλελεύθερο" και το άλλο "νεοσυντηρητικό", καλύπτοντας έτσι και τις δύο πλευρές του νομίσματος. Ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι ήταν εθνικός σύμβουλος ασφαλείας επί προεδρίας Κάρτερ και είναι σήμερα -πίσω από το παραβάν- σύμβουλος του Ομπάμα. Το βιβλίο του "Η μεγάλη σκακιέρα" τάσσεται υπέρ μιας άνευ όρων επιχείρησης για αμερικανική κυριαρχία της "Ευρασιατικής ενδοχώρας", εκεί όπου διατηρείται ο μεγαλύτερος όγκος των παγκόσμιων ενεργειακών αποθεμάτων. Δεν θυμάμαι οποιαδήποτε ανησυχία εκ μέρους του Μπρεζίνσκι για τη μοίρα εκείνων που είναι πιόνια σε αυτό το νέο "Μεγάλο Παιχνίδι", συμπεριλαμβανομένων των πολιτών και των Αμερικανών στρατιωτών που σκοτώνονται προς χάριν αυτού του "παιχνιδιού". Αφότου όπλισε τους Μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν και η χώρα κατέρρευσε στη συνέχεια στο χάος, η αντίδραση του Μπρεζίνσκι ήταν: "Τι είναι πιο σημαντικό... η πτώση της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας... ή μερικοί υποκινούμενοι μουσουλμάνοι;".

Το μανιφέστο που δημοσιεύθηκε από το Πρότζεκτ για Εναν Νέο Αμερικανικό Αιώνα, με τον τίτλο "Η επανοικοδόμηση των αμυντικών δυνάμεων της Αμερικής", καλεί τις ΗΠΑ να εκμεταλλευτούν την εξαφάνιση της ΕΣΣΔ και την ανυπαρξία οποιουδήποτε πραγματικού στρατιωτικού αντιπάλου για να διασφαλίσουν την ατζέντα του Πενταγώνου για "κυριαρχία πλήρους φάσματος" στον πλανήτη σε όλες τις πτυχές -στρατιωτική, οικονομική, πολιτιστική, συμπεριλαμβανομένης της κυριαρχίας του Διαστήματος. Πολλοί από τους υπογράφοντες αυτού του εγγράφου κατέληξαν υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης Μπους. Μια κεντρική αρχή αυτού του σχεδίου είναι ο έλεγχος των αποθεμάτων πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο. Κατά τρόπο ενδιαφέροντα, όταν αναφέρθηκε εάν το αμερικανικό κοινό θα δεχόταν ένα τέτοιο επιθετικό σχέδιο, η επιτροπή για την "Πρωτοβουλία Εξωτερικής Πολιτικής" είπε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν απίθανο "δίχως ένα νέο Περλ Χάρμπορ". Αυτή η καταλυτική στιγμή ήρθε στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Εννέα χρόνια αργότερα η κυβέρνηση Ομπάμα κλιμακώνει έναν πόλεμο που προορίζεται να διασφαλίσει περαιτέρω πηγές πετρελαίου, φυσικό αέριο και μια προνομιακή στρατηγική θέση. Οταν έχουμε να κάνουμε με την εξωτερική πολιτική, στις ΗΠΑ υπάρχει μόνο ένα πολιτικό κόμμα, το κόμμα του πολέμου».

Ρατσισμός στα χρόνια του Ομπάμα

«Δεν με ενδιαφέρει αν με μισούν για το χρώμα μου, μ' ενδιαφέρει να μη με πυροβολούν επειδή είμαι μαύρος» ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ (boyio@enet.gr) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ  CONSTANTINE MANOS/ MAGNUM PHOTOS/APEIRON PHOTOS

Θαύματα δεν συμβαίνουν. Η πρόοδος είναι μία αργή εξελικτική πορεία, που απαιτεί υπομονή και επιμονή. Ο Σαμ Φούλγουντ ο 3ος, ένας από τους ανθρώπους του προέδρου Ομπάμα και στέλεχος του Κέντρου για την Αμερικανική Πρόοδο, μιλάει στο «ΕΨΙΛΟΝ» για το ρατσισμό, τη μετανάστευση, τις μειοψηφίες, την ανασφάλεια της οικονομικής κρίσης, τον τρόπο προώθησης των αλλαγών, την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και για τα... πνευματικά οφέλη της εκλογής Ομπάμα. Γιατί υλικά οφέλη ακόμα δεν είδαμε!

Ηρθε στην Ελλάδα για διαλέξεις σε πανεπιστήμια και σε ιδιωτικά λύκεια, με χορηγία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Ο Σαμ Φούλγουντ (Sam Fulwood) είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Κεντρικό αντικείμενο της δουλειάς του είναι η σχέση φυλής και πολιτικής. Στις διαλέξεις του μίλησε για τη Μαύρη Ιστορία της Αμερικής, μια ιστορία που ξεκινάει από τη δουλοκτησία, περνάει στο διαχωρισμό μαύρων και λευκών, εξεγείρεται με το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα και βρίσκει δικαίωση στην ορκωμοσία του πρώτου μαύρου προέδρου των ΗΠΑ πέρυσι.

Πριν από 42 χρόνια, στις 4 Απριλίου 1968, δολοφονήθηκε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, ο μαύρος πάστορας που οδήγησε το μη βίαιο κίνημα για τα δικαιώματα. Από τότε έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι και ο συνομιλητής μας, που έζησε τα παιδικά του χρόνια ως άνθρωπος β' κατηγορίας, μπορεί σήμερα να συγχωρεί ακόμα και τον λεκτικό ρατσισμό. Τα προβλήματα των μειονοτήτων, όμως, δεν λύθηκαν αυτόματα. Το παραδέχεται ο Σαμ Φούλγουντ, που έχει μία ακόμα ενδιαφέρουσα ιδιότητα: είναι εξέχον στέλεχος (senior fellow) του Center for American Progress (Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο), ενός παντοδύναμου think tank των Δημοκρατικών, που χαράζει πολιτική και καθοδηγεί τον Λευκό Οίκο.

Αλλαξε η διακυβέρνηση Ομπάμα τη ζωή των μειονοτήτων στις ΗΠΑ; «Πολλοί, στις ΗΠΑ και σε όλο τον κόσμο, πίστευαν ότι με τον νέο πρόεδρο την επόμενη μέρα οι γυναίκες τους θα είναι ομορφότερες, οι σύζυγοι πλουσιότεροι, τα παιδιά τους εξυπνότερα και τα αφεντικά τους γενναιόδωρα. Αλλά ξύπνησαν την επόμενη μέρα και τίποτα δεν είχε γίνει. Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι πολύ ανυπόμονοι· πιστεύουν ότι η εκλογή κάποιου αρκεί για να αλλάξουν όλα. Οι αλλαγές είναι αργές και αθόρυβες, αλλά είναι πραγματικές και διαρκείς.

»Η εκλογή Ομπάμα αντιπροσωπεύει το θρίαμβο της ελπίδας ενάντια σε όλα τα κακά που συνέβησαν στην ιστορία μας και στην κοινωνία μας. Είναι ένα θέμα για το οποίο και ο ίδιος μιλάει. Νομίζω ότι το καταλαβαίνει καλά, περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους. Τίποτα υλικό δεν έχει αλλάξει στη ζωή των ανθρώπων. Πνευματικά και συναισθηματικά έχουν αλλάξει πολλά. Εχουν διασχίσει το φράγμα και τώρα πιστεύουν ότι αυτά που στο παρελ- θόν τα θεωρούσαν απίθανα, τώρα είναι πιθανά. Αυτό θα έχει διάρκεια».

Ο πρόεδρός σας είναι στόχος ρατσιστικών επιθέσεων από ΜΜΕ και ακροδεξιούς; «Κάθε πρόεδρος είναι στόχος επιθέσεων. Αλλά κάθε επίθεση σ' αυτόν τον πρόεδρο μεταφράζεται ως ρατσιστική. Σήμερα στην Αμερική αν κάποιος δεν συμπαθεί κάποιον άλλον εξαιτίας της φυλής του δεν το λέει. Πριν από 100 χρόνια αυτό ήταν κοινός τόπος. Δεν σε τιμωρούσε κανείς αν έλεγες ότι δεν γουστάρεις τους μαύρους ή τους Κινέζους. Σήμερα τιμωρείσαι. Οχι από το νόμο, αλλά από τις συναναστροφές σου - κάτι πολύ πιο ισχυρό από το νόμο. Η εκλογή Ομπάμα σπρώχνει αυτό το φαινόμενο πέρα από τον κοινωνικό σεβασμό. Ποτέ δεν λένε ότι "Δεν μου αρέσει ο Ομπάμα επειδή είναι μαύρος", ακόμα και αν είναι αλήθεια. Οι επιθέσεις εναντίον του -στο μεγαλύτερο ποσοστό τους, τουλάχιστον- μεταμφιέζονται σε πολιτική συζήτηση».

Γράψατε πρόσφατα ένα άρθρο σχετικά με το πώς οι μαύροι παίρνουν δυσκολότερα και ακριβότερα δάνεια. Με εντυπωσίασαν τα στατιστικά στοιχεία που αποδείκνυαν ότι ένας μαύρος, με το ίδιο οικονομικό προφίλ με έναν λευκό, πληρώνει μεγαλύτερους τόκους για δάνειο. Τελικά το χρήμα έχει χρώμα; «Στην Αμερική δεν έχουμε λύσει όλες τις φυλετικές διακρίσεις. Πιθανόν να μην το καταφέρουμε ποτέ. Η ανθρωπότητα είναι τέτοια, που ποτέ δεν θα ξεφορ- τωθούμε τη φτώχεια ή την πείνα. Ο καλύτερος τρόπος για να τα δεις όλα αυτά είναι να βλέπεις την απόσταση που διένυσες μέχρι τώρα για να τα εξαλείψεις. Οχι υποχρεωτικά να στοχεύεις στην απόλυτη εξάλειψη. Τη θέλεις, αλλά μην απογοητεύεσαι όταν δεν έχεις ολόκληρο το καρβέλι.

»Η φύση του σημερινού ρατσισμού στις ΗΠΑ τείνει να γίνει περισσότερο θεσμική, πράγμα που είναι δυσκολότερο να ορίσεις και να καταδείξεις. Η στεγαστική κρίση, που επηρέασε τους πάντες, είχε μεγαλύτερο αντίκτυπο στον ευάλωτο πληθυσμό και στους φτωχούς. Οι μαύροι είναι δυσανάλογα φτωχοί (σ.σ.: σχετικά με τον συνολικό πληθυσμό) και σακατεύτηκαν δυσανάλογα από την κρίση. Χρειάζονται πολιτικές αποφάσεις και μέχρι τώρα κανείς δεν έχει δώσει αρκετή σημασία. Σε αυτό θέλω να συμμετάσχω μέσα από το Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο. Να βρίσκω το σημείο τομής φυλετικών και πολιτικών θεμάτων, έτσι ώστε όταν σκεφτόμαστε έναν νόμο να καταλαβαίνουμε πώς θα επηρεάσει τις διαφορετικές ομάδες ανθρώπων - πράγμα που γενικά δεν είναι μέρος της πολιτικής συζήτησης όταν συζητάς έναν νόμο. Το στεγαστικό είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα γι' αυτό».

Πιστεύετε ότι το Κέντρο για την Αμερικανική Πρόοδο έχει αρκετή επιρροή στην κυβέρνηση των ΗΠΑ; «Εχουμε πάρα πολύ μεγάλη επιρροή (γελάει). Εχουμε πραγματικά πολλή. Το ερώτημα είναι αν η κυβέρνηση έχει αρκετή επιρροή να κάνει αυτό που θέλουμε στην ευρεία κοινωνία! Εκεί δεν είμαι σίγουρος ότι έχουμε αρκετή επιρροή. Εχουμε σχεδόν καθημερινή επαφή με την κυβέρνηση. Δουλεύουμε ανεξάρτητα, αλλά και πολλοί που δούλευαν μαζί μας τώρα πια δουλεύουν για την κυβέρνηση».

Μήπως υπάρχει ένας καινούργιος ρατσισμός - όχι απέναντι στους μαύρους, αλλά απέναντι στους Αραβες και τους ισπανόφωνους; «Οχι. Νομίζω ότι αυτό είναι λίγο ακραίο. Ισως έχει σχέση με μερικά ζητήματα με τη μετανάστευση. Δεν θα το έλεγα "νέο ρατσισμό". Η οικονομία, διεθνώς και στην Ελλάδα, συρρικνώνεται. Πολλοί άνθρωποι, όταν αισθάνονται ότι απειλούνται από οικονομική αβεβαιότητα, σκέφτονται εγωιστικά και θέλουν να είναι σίγουροι ότι η οικογένειά τους, η κοινότητά τους θα έχει προτεραιότητα. Αυτό κάνει κάποιους να είναι λιγότερο ανοιχτοί στη μετανάστευση.

»Πολλοί Αμερικανοί νιώθουν ότι δεν αντέχουμε να μπαίνουν κι άλλοι άνθρωποι στη χώρα μας. Μερικοί αυτό το θεωρούν ένα είδος ρατσισμού, αλλά δεν πιστεύω ότι είναι σωστό. Θεωρώ ότι απλώς αυτό αντικατοπτρίζει μια αβεβαιότητα που σχετίζεται με την οικονομία».

Η Ελλάδα έχει παρόμοιο πρόβλημα. Υπάρχει λύση; «Δεν μπορώ να πω μια λύση για την Ελλάδα, αλλά στις ΗΠΑ αυτό που κοιτάζουμε είναι ένα πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης, με το οποίο οι άνθρωποι μπορούν να φέρουν τις οικογένειές τους και να έχουν δρόμο προς την ιθαγένεια. Αν επιθυμούν να ζήσουν και να δουλέψουν στις ΗΠΑ».

Ακόμα και όταν έχουν μπει στη χώρα χωρίς άδεια; «Πιστεύω ότι τα σύνορα πρέπει να προστατεύονται. Οι άνθρωποι δεν πρέπει να μπορούν να τα διασχίσουν παράνομα. Αλλά τα περνούν παράνομα, καθώς δεν έχουν ελπίδα να τα περάσουν νόμιμα. Αν υπήρχε τρόπος να μπουν στις ΗΠΑ νόμιμα και να αναζητήσουν δουλειά χωρίς τον κίνδυνο να συλλη- φθούν σ' αυτήν τη διαδικασία, θα λυνόταν το πρόβλημα. Δεν νομίζω ότι υπάρχει ο κίνδυνος όλο το Μεξικό να έρθει στην Καλιφόρνια, όπως φοβούνται μερικοί, αν έχουμε έναν νόμιμο δρόμο προς την ιθαγένεια. Δεν πιστεύω στα "μη σύνορα" και τους "μη κανόνες". Πρέπει να έχεις ένα μεθοδικό σύστημα και αυτό το σύστημα στις ΗΠΑ δεν λειτουργεί τώρα».

Αν έχεις κάποιους μετανάστες χωρίς χαρτιά, για δέκα χρόνια ας πούμε, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν νομικά δικαιώματα. Δεν θα έπρεπε να προστατεύονται τα δικαιώματά τους; «Νομίζω ότι βασικό είναι να έχεις ένα μονοπάτι για την ιθαγένεια. Τα παιδιά των παράνομων μεταναστών που γεννιούνται στις ΗΠΑ έχουν νόμιμα την αμερικανική ιθαγένεια. Αυτόματα. Ετσι έχουμε περιπτώσεις που οι γονείς πρέπει να απελαθούν και τα παιδιά μπορούν να μείνουν! Φυσικά, δεν μένουν, αλλά θα μπορούσαν επειδή είναι νομικά πολίτες. Αυτό είναι τρελό! Δεν είναι ένα δίκαιο σύστημα. Πρέπει να αλλάξει. Αλλο παράδειγμα: Είναι κάποιος στη χώρα παράνομα και τον χτυπάει ένα αυτοκίνητο. Τι θα κάνεις; Θα περιθάλ- ψεις τον τραυματία, ακόμα κι αν δεν έχει χαρτιά και δεν έχει ασφάλιση;»

Στην Ελλάδα το κάνουμε. «Και στις ΗΠΑ το κάνουμε. Αλλά επιβαρύνεται το κράτος. Αν έχεις ένα σύστημα που θα επιτρέπει στον άνθρωπο να είναι νόμιμα εκεί και να βγει από τις σκιές, δεν έχεις τέτοιο πρόβλημα. Αυτό πρέπει να λύσουμε. Πρέπει να δώσεις στους ανθρώπους μια ευκαιρία να είναι νόμιμοι. Μια ευκαιρία να μην παραβιάζουν το νόμο. Δεν πρέπει να ενθαρρύνεις τον κόσμο να παραβιάζει το νόμο».

Ενας από τους κύριους σκοπούς του Κέντρου για την Αμερικανική Πρόοδο είναι «η αποκατάσταση της αμερικανικής παγκόσμιας ηγεσίας». Δεν υπάρχει ηγεσία σήμερα; Υπάρχει. Πώς την ορίζετε και πώς θα την αποκαταστήσετε; «Στη διάρκεια της σύντομης ιστορίας μας έχουμε παίξει έναν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια ιστορία. Κανείς δεν το αμφισβητεί αυτό. Ομως, τα τελευταία χρόνια, ειδικά με την κυβέρνηση Μπους, οι ΗΠΑ πήραν διαφορετικό δρόμο. Εναν δρόμο που περιγράφεται -κατά τη γνώμη μου, σωστά- ως μονομέρεια. Δηλαδή: "Κάνε ό,τι λέω ή μείνε στην άκρη". Δεν συμβουλεύει το Κέντρο μ' αυτόν τον τρόπο την κυβέρνηση. Συμβουλεύουμε ότι πρέπει να συνεργαζόμαστε με τις άλλες χώρες προς το συμφέρον όλων των μερών. Μερικές φορές μπορεί να διαφωνείς, αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται "το δίκαιο του ισχυροτέρου"».

Σήμερα οι ΗΠΑ έχουν δύο ανοιχτούς πολέμους. Τι μπορείτε να πείτε γι' αυτούς; «Δεν λέω τίποτα! Πιστεύω ότι ο πρόεδρος Ομπάμα προσπαθεί να τους διευθύνει. Δεν μπορεί να τους κλείσει αυτόματα. Νομίζω ότι προσπαθεί να βρει έναν τρόπο να θέσει τέλος στους πολέμους. Μη με ρωτάς πώς θα γίνει· απλώς, δεν ξέρω. Είμαι ένα λογικό άτομο, ξέρω ότι αυτοί οι πόλεμοι μας στοιχίζουν πολύ σε ανθρώπους, σε πόρους και σε φόρους. Δεν ξέρω τι άλλο να πω».

Εγώ μπορώ να πω, κι αν θέλετε το σχολιάζετε. Πολλοί από τους μετανάστες που έρχονται στην Ελλάδα προέρχονται από το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Ακόμα κι αν δεν μιλήσουμε για την ηθική του πολέμου, μπορούμε να αναφερθούμε σε πραγματικά προβλήματα που γεννάει. «Αυτή είναι η ουσία με τη μονομέρεια. Ο κόσμος είναι συνδεδεμένος σαν δίχτυ αράχνης. Τραβάς μιαν άκρη από τη μια πλευρά και κάτι άλλο ξηλώνεται από την άλλη. Κάνουμε αυτό στο Ιράκ και εμφανίζεται κάτι άλλο που το λέμε ακούσιο επακόλουθο. Είναι πολύ καλύτερα όταν όλοι συνεργαζόμαστε - ΗΠΑ, Ελλάδα, Ρωσία, όλοι. Οταν βλέπουμε μαζί ένα πρόβλημα, μπορούμε να χειριστούμε τα ακούσια επακόλουθα που θα ξεφυτρώσουν εκεί όπου δεν είχες καν σκεφτεί».

Εχετε πάει ποτέ στη Νότια Αφρική; Εκεί έλυσαν το πρόβλημα του απαρτχάιντ, αλλά οι παραγκουπόλεις υπάρχουν ακόμα. Το τέλος των πολιτικών διακρίσεων δεν έδωσε λύση στη φτώχεια. Και η εγκληματικότητα βρίσκεται στα ύψη. Οπως μου την περιέγραψαν λευκοί, είναι ένας «κοινωνικός πόλεμος», αν και όχι του είδους που φοβόνταν πριν από την αλλαγή. Ακόμα, στο λεξιλόγιο έχει εμφανιστεί μια λέξη για τους βολεμένους μαύρους που έχουν την πολιτική και οικονομική εξουσία και δεν ενδιαφέρονται για το λαό. Τους αποκαλούν «καρύδες», δηλαδή μαύρους απ' έξω και λευκούς από μέσα. «Εχω πάει ως δημοσιογράφος - και την εποχή που υπήρχε απαρτχάιντ και αφού εκλέχθηκε ο Νέλσον Μαντέλα. Αλλά δεν ξέρω πώς κάποιος μπορεί να δει τη Ν. Αφρική σήμερα και να πει ότι δεν είναι καλύτερα από τις αρχές του '80. Για μένα είναι παράλογος και απληροφόρητος. Η Ν. Αφρική δεν έχει λύσει κανένα από τα τεράστια προβλήματά της (φτώχεια, ανεργία και αρρώστια), αλλά σε καμία περίπτωση δεν ήταν καλύτερη με το απαρτχάιντ.

»Η πρόοδος στον κόσμο είναι διαδικασία και όχι προορισμός. Αν οι άνθρωποι είχαν μεγάλες προσδοκίες από τον Ομπάμα, είχαν πολύ μεγαλύτερες και παράλογες προσδοκίες από τον Μαντέλα. Οταν ήμουν εκεί το '85, έφυγα και ο Μαντέλα ήταν στη φυλακή. Νόμιζα ότι θα πεθάνει φυλακισμένος, ότι θα γίνει εμφύλιος πόλεμος. Οι λευκοί έμοιαζαν ανίκανοι να καθησυχάσουν τους φόβους τους για το τι θα πάθουν αν παραδώσουν την εξουσία στη μαύρη πλειοψηφία».

Η οικονομική κρίση έπληξε τους πάντες, αλλά πολύ περισσότερο τους φτωχούς. Και οι φτωχοί στις ΗΠΑ είναι κατά μεγάλο ποσοστό μαύροι, όπως λέει ο συνομιλητής μας. Σκηνή από κλειστό πάρκο με νεροτσουλήθρες, στο Νιου Τζέρσεϊ, 2001.

Το έφερα ως παράδειγμα μιας κατάστασης στην οποία τα προβλήματα δεν έχουν να κάνουν μόνο με τις φυλετικές διακρίσεις, αλλά και με την πολιτική. «Η Ν. Αφρική είναι καλό παράδειγμα για να καταλάβουμε το ρατσισμό. Το απαρτχάιντ ήταν ένας νέος νόμος, επιβλήθηκε το 1948 και είχε διάρκεια 50 χρόνια. Είχε διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής. Από τότε πέρασε μισή γενιά. Δεν είναι ρεαλιστικό να περιμένεις ότι τα προβλήματα θα λυθούν σε μισή γενιά. Μπορεί να έχουν AIDS και εγκληματικότητα, αλλά έχουν και ανθρώπους που αυτοπροσδιορίζονται, έχουν την απουσία της ρατσιστικής καταπίεσης, μια νομική ταυτότητα. Αυτό είναι πρόοδος.

»Αυτήν την πρόοδο πρέπει να βλέπουμε. Σε 40 χρόνια στις ΗΠΑ δεν θα υπάρχει καμία φυλετική απόλυτη πλειοψηφία. Για πρώτη φορά στην ιστορία μας δεν θα υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων με κοινό χρώμα, που να είναι η πλειονότητα του πληθυσμού. Αυτό αλλάζει τα πάντα! Πρέπει να δούμε πώς θα προχωρήσουμε ως έθνος όταν οι λευκοί δεν θα μπορούν να επιβάλλουν την άποψή τους με πολιτική, στρατιωτική ή οικονομική ισχύ. Ενδέχεται να συμβεί στη διάρκεια της ζωής μου, αλλά σίγουρα θα συμβεί στη ζωή της κόρης μου.

»Αυτό αντιπροσωπεύει ο Ομπάμα, την ανάμειξη της ανθρωπότητας. Ο πρώτος πρόεδρος του 21ου αιώνα δεν είναι ούτε ολότελα μαύρος με την αμερικανική έννοια ούτε ολότελα λευκός. Γεννήθηκε στη Χαβάη, έζησε αρκετά στην Ινδονησία, έζησε στη φτώχεια, κατάφερε να μπει στο κολέγιο και έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ. Μια αξιοσημείωτη ιστορία!

»Οι άνθρωποι που τονίζουν αυτά τα προβλήματα, δεν καταλαβαίνουν ότι οι ΗΠΑ πρόκειται να μοιάσουν στον υπόλοιπο κόσμο όσο ποτέ πριν. Η πλειονότητα των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο δεν είναι λευκοί. Η αμερικανική πολιτική, η οικονομική και στρατιωτική ισχύς δεν θα υπαγορεύονται πλέον αποκλειστικά από τους απογόνους της Δυτικής Ευρώπης. Και αυτό, βέβαια, είναι υπέροχο!»

Θέλω να μας πείτε προσωπικές σας εμπειρίες ρατσισμού. Πώς ήταν τα παιδικά σας χρόνια; «Μεγάλωσα στη Βόρεια Καρολίνα τις δεκαετίες του '50 και του '60. Οι γονείς μου είχαν τελειώσει πανεπιστήμιο, όπως και οι παππούδες μου. Εκείνη την εποχή και σε εκείνη την περιοχή αυτό ήταν ασυνήθιστο για τους μαύρους. Ετσι, ήμασταν σε μια κατάσταση λίγο καλύτερη από τους περισσότερους μαύρους. Ομως δεν ήμασταν στην ίδια θέση με τους λευκούς, ακόμα και αν βγάζαμε τα ίδια χρήματα. Μεγάλωσα σε κάτι που ονομάζω "κουκούλι". Ημουν αποκομμένος από τον κόσμο των λευκών· ποτέ δεν έρχονταν στη γειτονιά μου, ποτέ δεν πήγαινα στη δική τους. Τα μόνα που ήξερα για τους λευκούς ήταν όσα έβλεπα στην τηλεόραση. Οταν ήμουν πολύ μικρός, νόμιζα ότι ο πατέρας μου ήταν ο βασιλιάς των λευκών και ότι τους έλεγχε γιατί κρατούσε το τηλεκοντρόλ και ανοιγόκλεινε την τηλεόραση όταν ήθελε εκείνος.

»Ωσπου έφτασα στα 14 και πήγα στο λύκειο - και τότε ο κόσμος άνοιξε με έναν εντελώς καινούργιο τρόπο για μένα. Αλλαξε ξαφνικά το 1971, τρία χρόνια αφότου πέθανε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Θυμάμαι τους δικούς μου να μου λένε για το πώς περπατούσαν στο κέντρο της πόλης και όταν ερχόταν ένας λευκός έπρεπε να κατέβουν από το πεζοδρόμιο για να περάσει. Δεν μου έλεγαν πριν τέτοιες ιστορίες, γιατί δεν ήθελαν να ξέρω. Πολύ αμυδρά θυμάμαι τις δημόσιες ξεχωριστές τουαλέτες, αναλόγως της φυλής. Είναι δύσκολο να θυμάσαι τέτοια πράγματα κι έχουν γίνει τόσον καιρό πριν που δεν φαίνονται αληθινά.

»Πρέπει να καταλάβεις ότι η φυλή στην Αμερική είναι ένα πολύ πολύπλοκο θέμα. Και είναι συναισθηματικό θέμα· οι άνθρωποι θέλουν να το αποφύγουν. Δεν θέλουν να νιώθουν άβολα σχετικά με τη φυλή. Γι' αυτό ήθελαν να πιστεύουν ότι, εκλέγοντας τον Μπαράκ Ομπάμα που είναι μαύρος, όλα θα εξαφανιστούν. Και δεν εξαφανίστηκαν».

Πώς ορίζετε το ρατσισμό; «Προσπαθώ πάρα πολύ όταν είμαι στην πατρίδα μου να μη χρησιμοποιώ τον όρο ρατσισμός. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι δεν ξέρουν τι σημαίνει. Οχι πως είμαι τόσο έξυπνος που εγώ ξέρω και οι άλλοι όχι. Είναι η εξουσία που ασκείται σε κάποιον - πράγμα διαφορετικό από το να λες "Δεν σε συμπαθώ" ή "Διαφωνώ". Δεν είναι ρατσιστικό οι άνθρωποι να διαφωνούν άγρια, όταν απουσιάζει η φυσική βία».

Αν κάποιος πιστεύει ότι ένας άλλος άνθρωπος είναι βρόμικος ή κακός, κρίνοντας μόνο από το χρώμα του δέρματός του, αυτό δεν είναι ρατσισμός; «Αυτό το πρόσωπο μπορεί να έχει ρατσιστικά αισθήματα, αλλά δεν νοιάζομαι γι' αυτό. Δεν με ενδιαφέρει αν οι άνθρωποι δεν με συμπαθούν επειδή είμαι μαύρος. Με ενδιαφέρει αν θα με πυροβολήσουν επειδή είμαι μαύρος. Αν κάποιος λέει, "Ο μαύρος είναι βρόμικος" και μείνουμε εκεί και ποτέ δεν έχουμε αλληλεπίδραση, ας τον ευλογεί ο Θεός. Αυτή είναι η δική μου άποψη και ας μη συμφωνούν άλλοι μαύροι.»

Όταν οι Ευρωπαίοι έρχονταν στην Αμερική κατά κύματα στις αρχές του 20ού αιώνα υπήρχε ένα άγχος - "Τι κάνουμε τώρα;". Τους συμπεριφέρονταν συχνά σαν να επρόκειτο για διαφορετικούς ανθρώπους, στους Ιταλούς, τους Ελληνες, τους Ιρλανδούς... Τους συμπεριφέρονταν σχεδόν σαν σε διαφορετική φυλή, κι ας ήταν λευκοί. Αλλά σύντομα έγιναν Αμερικανοί. Πιστεύω ότι αυτή είναι η δύναμη της Αμερικής - και θα συμβεί ξανά».

Αμερικανοί νέοι στην παραλία της Ντεϊτόνα, στη Φλώριδα, το 1997. Ο Κ. Μάνος φωτογραφίζει τον άνθρωπο ως συμπληρωματικό και όχι ως κύριο στοιχείο της σύνθεσής του.

Κωνσταντίνος Μάνος

«Οι Αμερικανοί δεν είναι πια τόσο ανεκτικοί»
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕΛΙΝΑ ΣΙΔΗΡΟΠΟΥΛΟΥ (melina@enet.gr)

Το «American Color 2» αποκαλύπτει πτυχές του σύγχρονου αμερικανικού τρόπου ζωής. Ροντέο και συναντήσεις μοτοσυκλετιστών, πολύβουοι δρόμοι και καυτές παραλίες, διαγωνισμοί cheerleaders και γιορτές, όλα γίνονται καμβάς στο φακό του Κωσταντίνου Μάνου, που απαθανατίζει τολμηρές ακροβασίες ανάμεσα στο πραγματικό και το υπερβατικό, σε εκρήξεις χρωμάτων και βουβών σκιών, σε συναθροίσεις και αποκλεισμούς.

«Σε όλα τα όμορφα πράγματα υπάρχει κάτι περίεργο» έγραψε ο Αρθούρος Ρεμπό. Με αυτήν τη φράση προλογίζεται το «American Color 2». Αφηγητής είναι και πάλι το οξυδερκές βλέμμα του Κωνσταντίνου Μάνου. Οπως και στην πρώτη ενότητα «American Color», και εδώ η αμερικανική πραγματικότητα ανατέμνεται, καθώς ο φακός του συνθέτει φορμαλιστικά εικόνες που κρύβουν εκπλήξεις και μυστήριο, που μάλλον θέτουν ερωτήματα παρά τα απαντούν, που σε κάνουν να επιστρέφεις για να ανακαλύψεις κάθε φορά περαιτέρω σημαινόμενα.

Οι ρίζες του φυτρώνουν στο νησί Αφησιά του Μαρμαρά, απ' όπου κατάγονταν οι γονείς του, πριν μεταναστεύσουν στη Νότια Καρολίνα των ΗΠΑ. Αυτοδίδακτος, διαμόρφωσε από νωρίς την ανθρωποκεντρική φωτογραφική του ταυτότητα, εστιασμένη αρχικά σε κοινότητες απομακρυσμένες από τον πολιτισμό. Το 1961 περιηγήθηκε απ' άκρη σ' άκρη την ελληνική ύπαιθρο για τρία ολόκληρα χρόνια, φωτογραφίζοντας το υλικό της βραβευμένης του ενότητας «Α Greek Portfolio». Τότε έγινε μέλος του πρακτορείου Magnum, ενώ έργα του ανήκουν σήμερα στις μόνιμες συλλογές ευρωπαϊκών και αμερικανικών μουσείων. Σήμερα ζει στο Πρόβινσταουν, μία επαρχιακή πόλη της Βοστώνης, όπου ετοιμάζει τη μεγάλη ρετροσπεκτίβα που αναμένεται το φθινόπωρο του 2011 στο Μουσείο Μπενάκη.

Στο «American Color» εξερευνούσατε πτυχές της αμερικανικής ζωής και κουλτούρας. Το νέο βιβλίο είναι η συνέχειά του; «Μου άρεσε τόσο πολύ αυτό το είδος της φωτογραφίας, που έγινε απόλαυση· έτσι αποφάσισα να συνεχίσω. Ωστόσο, πρόκειται για νέα δουλειά. Οι εικόνες έχουν ασφαλώς εξελιχθεί και διαφοροποιηθεί. Αλλες είναι πιο σκληρές και ρεαλιστικές, άλλες πιο αφαιρετικές. Θέλω να πιστεύω ότι καθεμία από τις εικόνες που επέλεξα για το βιβλίο αποτελεί και μία έκπληξη».

Η ανθρώπινη παρουσία είναι στο «American Color 2» κάπως πιο υπαινικτική. «Αυτή η προσέγγιση προέκυψε μέσα στα χρόνια. Αρχισα να χρησιμοποιώ περισσότερο το σώμα, τη μορφή, τις σκιές των ανθρώπων, αποφεύγοντας να δείχνω το πρόσωπο. Μ' αυτό τον τρόπο η ανθρώπινη παρουσία γίνεται πιο συμβολική, γίνεται οικουμενική».

Το χρώμα πρωταγωνιστεί. Είχατε γίνει διάσημος για τις δουλειές σας σε ασπρόμαυρο. Πώς αποφασίσατε τέτοια στροφή; «Το '80 είχα μόλις ολοκληρώσει ένα μεγάλο βιβλίο σε ασπρόμαυρο, το "The Bostonians" (σ.σ.: μια μονογραφία με πορτρέτα κατοίκων της Βοστώνης). Η ανακάλυψη του χρώματος μου αποκάλυψε έναν εντελώς νέο τρόπο σκέψης. Κατά μία έννοια, με έσωσε από το να γίνω ένας ακόμα φωτογράφος που θα μεγάλωνε ζώντας μέσα από τη φήμη των παλιών του φωτογραφιών. Οπως οι μαέστροι, έτσι και οι φωτογράφοι θα έπρεπε να κάνουν τις καλύτερες δουλειές τους όταν μεγαλώνουν, γιατί τότε έχουν γνώση και εμπειρίες».

Ως πολίτης των ΗΠΑ και φωτογράφος που έχει καταγράψει τον αγώνα της αφροαμερικανικής κοινότητας, νιώθετε να έχουν αλλάξει τα πράγματα μετά την εκλογή του Ομπάμα; «Κάποτε με είχε ρωτήσει ένας έλληνας δημοσιογράφος τι πιστεύω για την Αμερική και του είχα απαντήσει αυθόρμητα: "Η Αμερική είναι μια σαλάτα που δεν ανακατώθηκε". Το ίδιο πιστεύω και σήμερα. Οι Μεξικανοί θεωρούνται τώρα ένα μεγάλο πρόβλημα, όμως κάποτε είχαν έρθει στην Αμερική και οι Ελληνες, οι Ιταλοί, οι Κινέζοι... Οι Αμερικανοί δεν είναι πια τόσο ανεκτικοί. Οι αντιθέσεις οξύνονται: οι Βόρειοι και οι Νότιοι, η ανατολική χώρα και η δυτική, οι πλούσιοι και οι φτωχοί. Το χάσμα γιγαντώνεται καθώς η μεσαία τάξη παλεύει να επιβιώσει».

Και ο Ομπάμα; «Είναι ένας ειλικρινής άνθρωπος. Πιστεύω ότι πραγματικά ενδιαφέρεται και προσπαθεί να ενώσει τους ανθρώπους· υπάρχουν, ωστόσο, πολιτικοί που του επιτίθενται, κατά τη γνώμη μου εντελώς αδικαιολόγητα. Ισως καταφέρει να ανατρέψει την κατάσταση. Την ίδια στιγμή, με απασχολεί πολύ η κατάσταση στην Ελλάδα· παρακολουθώ στενά στα ΜΜΕ τις εξελίξεις».

Τι έχει προσφέρει η φωτογραφία στη ζωή σας; «Ασχολούμαι με τη φωτογραφία από τα 13 μου. Ξεκίνησε ως χόμπι, συνεχίστηκε ως χόμπι, παραμένει χόμπι. Την αγαπάω ακόμα όπως στα πρώτα βήματα. Ξέρετε, ποτέ δεν είχα μία δουλειά, την ασφάλεια ενός μισθού. Πέρασα και χρόνια που πάλευα πολύ, που οικονομικά ήταν δύσκολα. Ομως, η φωτογραφία υπήρξε η προτεραιότητά μου. Το πάθος μου. Πιστεύω πως κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει ένα πάθος στη ζωή του. Αυτό της δίνει νόημα».

* Μπορείτε να δείτε τα έργα του Κωσταντίνου Μάνου στην ιστοσελίδα του: www.costamanos.com

** Το βιβλίο «American Color 2» κυκλοφορεί στην Ελλάδα από την Apeiron Photos (τηλ. 210 6007925, www.apeironphotos.com)

Η λευκή πλειοψηφία οδηγείται προς εξαφάνιση. Και βέβαια όχι επειδή ο ήλιος της βόρειας Πρόβινσταουν στην Πενσυλβανία (απ' όπου το στιγμιότυπο πάνω) δεν είναι αρκετά δυνατός για να εξασφαλίσει ένα καλό μαύρισμα, αλλά επειδή η πληθυσμική σύνθεση των ΗΠΑ αλλάζει ταχύτατα.

Γενοκτονία των Αρμενίων

Ορφανοτροφείο αποδεικνύει τη γενοκτονία των Αρμενίων. Στη Βηρυτό βασάνιζαν άγρια τα παιδιά των δολοφονημένων

TΗΕ ΙΝDΕΡΕΝDΕΝΤ , Του Robert Fisk, ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τετάρτη 10 Μαρτίου 2010

Η αμερικανική κυβέρνηση θέλει να αρνηθεί ότι η σφαγή 1,5 εκατ. Αρμενίων από τους Τούρκους το 1915 ήταν γενοκτονία. Όμως οι αποδείξεις υπάρχουν σε ένα ορφανοτροφείο που βρίσκεται στην κορυφή ενός λόφου κοντά στη Βηρυτό.

Είναι μόνο ένας μικρός τάφος, με μια φτηνή τετράγωνη πλάκα. Μέσα του βρίσκονται, σε κατάσταση σκόνης πλέον, τα οστά και τα κρανία περισσοτέρων από 300 παιδιών, ορφανά Αρμενίων που δολοφονήθηκαν κατά τη γενοκτονία του 1915. Τα παιδιά αυτά πέθαναν από χολέρα και πείνα, καθώς οι τουρκικές αρχές προσπαθούσαν να τα «εκτουρκίσουν» σε ένα ορφανοτροφείο κοντά στη Βηρυτό. Όμως αυτή η σχεδόν άγνωστη ιστορία των 1.200 παιδιώνμεταξύ 3 και 15 ετών- που έζησαν στους κοιτώνες του πρώην καθολικού κολεγίου, αποδεικνύει ότι οι Τούρκοι πράγματι προχώρησαν στη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915. Ο Μπαράκ Ομπάμα και η εύπιστη υπουργός Εξωτερικών του Χίλαρι Κλίντον, που προσπαθούν να εμποδίσουν το αμερικανικό Κογκρέσο να αναγνωρίσει ως «γενοκτονία» τη σφαγή 1,5 εκατ. Αρμενίων από τους Οθωμανούς Τούρκους, θα πρέπει να έρθουν εδώ, σε αυτό το λιβανέζικο χωριό και να σκύψουν το κεφάλι με ντροπή. Διότι εδώ διαδραματίστηκε μια τραγική ιστορία κτηνωδίας εναντίον μικρών και ανυπεράσπιστων παιδιών, οι οικογένειες των οποίων είχαν ήδη δολοφονηθεί από τουρκικές δυνάμεις στην κορύφωση του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Κάποια από τα παιδιά εκείνα αναγκάστηκαν να επιβιώσουν λειαίνοντας και τρώγοντας τα κόκαλα από τους σκελετούς των ορφανών που είχαν πεθάνει δίπλα τους.

Ο «αρχιτέκτονας»

Ο Τζεμάλ Πασά, ένας από τους αρχιτέκτονες της γενοκτονίας του 1915 και- δυστυχώς- η πρώτη φεμινίστρια της Τουρκίας Χαλιντέ Εντίπ Αντιβάρ, είχαν την ευθύνη αυτού του ορφανοτροφείου του τρόμου, στο οποίο γινόταν συστηματική προσπάθεια να στερηθούν τα παιδιά των Αρμενίων από την αρμενική τους ταυτότητα, τους δίνονταν τουρκικά ονόματα, τα ανάγκαζαν να γίνουν μουσουλμάνοι και τα έδερναν ανηλεώς εάν τα άκουγαν να μιλούν αρμένικα. Το Τάγμα των Λαζαριστών Μοναχών στην Αντούρα έχει καταγράψει πως εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους οι μοναχοί που δίδασκαν και πως ο Τζεμάλ Πασά εμφανίστηκε στην κεντρική πόρτα με τον Γερμανό σωματοφύλακά του μόλις καταστράφηκε το άγαλμα της Παναγίας που υπήρχε στον περίβολο.

Το άρθρο ΙΙ της Συνθήκης του ΟΗΕ του 1951 για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας αναφέρει συγκεκριμένα ότι ο ορισμός της γενοκτονίας περιλαμβάνει «τη βίαιη μεταφορά παιδιών της μιας εθνικής ομάδας σε άλλη». Αυτό ακριβώς έκαναν οι Τούρκοι στον Λίβανο. Υπάρχουν ακόμα φωτογραφίες εκατοντάδων μισόγυμνων παιδιών Αρμενίων να κάνουν ασκήσεις στην αυλή του ορφανοτροφείου.

Τα ημερολόγια

Τις ιστορίες για τον βίαιο εξισλαμισμό και εκτουρκισμό των ορφανών Αρμενίων στην Αντούρα, αλλά και για τα δεινά που υπέστησαν, επιβεβαιώνουν κείμενα της περιόδου από στελέχη του Ερυθρού Σταυρού, από τα ημερολόγια της Χαλιντέ Αντιβάρ, από τις καταθέσεις Βρετανών και Γάλλων στρατιωτών που απελευθέρωσαν το ορφανοτροφείο και μίλησαν με τα παιδιά, και από τις διηγήσεις των μικρών Αρμενίων. Που αφότου είδαν τους γονείς τους να δολοφονούνται και τις αδελφές τους να βιάζονται, αναγκάστηκαν να υποφέρουν τα πάνδεινα για να αλλάξουν εθνική ταυτότητα- ο ορισμός της γενοκτονίας.

«Έτρωγαν τα κόκαλα των νεκρών φίλων τους»

ΠΡΙΝ ΠΕΘΑΝΕΙ το 1989, ο Κάρνιγκ Πάνιαν- που ήταν 6 ετών όταν έφθασε στην Αντούρα το 1916- κατέγραψε στα αρμένικα πως του άλλαξαν το όνομα και πως του έδωσαν έναν αριθμό, το 551, για ταυτότητα. «Κάθε απόγευμα γινόταν η υποστολή της τουρκικής σημαίας παρουσία και των 1.000

ορφανών που ήμασταν αναγκασμένα να φωνάζουμε “Ζήτω ο στρατηγός Πασά!” Αυτό ήταν το πρώτο μέρος. Μετά μας επέβαλαν τιμωρίες- η χειρότερη ήταν για όσους μιλούσαν αρμένικα: μας έκαναν φάλαγγα». Ο Πάνιαν περιέγραψε πως έπειτα από άγριους ξυλοδαρμούς ή λόγω σωματικής αδυναμίας, πολλά παιδιά πέθαναν. Τα έθαβαν πίσω από την παλιά εκκλησία. «Τη νύχτα τα τσακάλια και τα άγρια σκυλιά τα ξέθαβαν και σκόρπιζαν τα κόκαλά τους. Τα παιδιά που πήγαιναν στο κοντινό δάσος για να βρουν μήλα και άλλα φρούτα, έβρισκαν και τα κόκαλα. Τα έπαιρναν μαζί τους στο δωμάτιο και, μυστικά, τα άλεθαν για να φτιάξουν σούπα ή τα ανακάτευαν με δημητριακά για να γεμίσουν το στομάχι τους, καθώς ποτέ δεν υπήρχε αρκετό φαγητό. Έτρωγαν τα κόκαλα των νεκρών φίλων τους».

Διαβάστε ακόμη ...

Ρήγμα λόγω γενοκτονίας

 

Διπλωματία πάνω σε μια γενοκτονία

Του ΑΧΙΛΛΕΑ ΦΑΚΑΤΣΕΛΗ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 

Αν υπάρχει κάτι στο οποίο ομοφωνούν οι κατά τα άλλα αντιμαχόμενες κοσμικές και ισλαμικές πολιτικές δυνάμεις στην Τουρκία, αυτό είναι μια ιστορική βαρβαρότητα: η γενοκτονία των Αρμενίων.

Παιχνίδι με τη συμφωνία Τουρκίας-Αρμενίας κάνει τώρα ο Ερντογάν.

Ως η πρώτη σύγχρονη συστηματική εξόντωση ενός πληθυσμού, η γενοκτονία των Αρμενίων το 1915, έχει αναγνωριστεί ήδη από είκοσι χώρες στον κόσμο, παρά την οργισμένη και επίμονη άρνηση της Τουρκίας να αποδεχτεί τον όρο που την κατατρύχει.

Τώρα, το φάντασμα αυτής της γενοκτονίας επιστρέφει και στοιχειώνει την τουρκική πολιτική, καθώς επίκειται η αναγνώρισή της κι από ακόμη δύο χώρες. Είναι η Σουηδία και οι ΗΠΑ που εντός των επόμενων δύο εβδομάδων πρόκειται να φέρουν στα κοινοβούλιά τους ψηφίσματα που θα αναγνωρίζουν ως γενοκτονία τη μαζική σφαγή 1,5 εκατ. Αρμενίων από το αναδυόμενο τότε κράτος των νεοτούρκων.

Η εξέλιξη αυτή συσπειρώνει τις τουρκικές πολιτικές δυνάμεις σε συμπαγές μέτωπο, που επιχειρεί να αποτρέψει τις επικείμενες αναγνωρίσεις, ασκώντας πιέσεις με μοχλό σημαντικά εκκρεμή πολιτικά ζητήματα με ευρύτερο διεθνές ενδιαφέρον.

Η σουηδική αναγνώριση που χρονικά αναμένεται να προηγηθεί της αμερικανικής, έχει απασχολήσει την τουρκική διπλωματία η οποία, μεταφέροντας μηνύματα από όλες τις πολιτικές παρατάξεις, έσπευσε να προειδοποιήσει τη Σουηδία ότι οι διμερείς σχέσεις τους θα υποστούν βαρύ πλήγμα αν τελικά υπάρξει η αναγνώριση. Για τη Στοκχόλμη όμως, το θέμα αυτό αποτελεί μια τυπική διαδικασία, καθώς, ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου, κάθε ψήφισμα που παραμένει εκκρεμές, πρέπει να τακτοποιηθεί με έγκριση ή απόρριψη.

Μιλά η προϊστορία

Αν και η προϊστορία δεν συνηγορεί υπέρ της αναγνώρισης, διότι παρόμοιο ψήφισμα είχε απορριφθεί από τη Βουλή το 2007, σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Υπέρ της αναγνώρισης τάσσεται το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα καθώς και οι δεξιοί εταίροι της κυβέρνησης συνασπισμού. Η αριθμητική λοιπόν δίνει αυτή τη φορά τις περισσότερες πιθανότητες στην αναγνώριση της γενοκτονίας.

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, τα πράγματα επίσης είναι δυσοίωνα για την τουρκική πλευρά. Ενώ -εδώ και χρόνια- 44 πολιτείες των ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει με πολιτειακά ψηφίσματα τη γενοκτονία των Αρμενίων, το θέμα παραμένει ανοιχτό σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Τώρα, το σχετικό ψήφισμα που θα εισάγει στις 4 Μαρτίου στο Κογκρέσο προς έγκριση ο Δημοκρατικός πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Χάουαρντ Μπέρμαν, θα καλεί να υιοθετηθεί επίσημα από την αμερικανική πολιτική ο όρος «γενοκτονία των Αρμενίων».

Ο Μπαράκ Ομπάμα, έχοντας ήδη αθετήσει τη σχετική προεκλογική του δέσμευση κατά την περυσινή προσπάθεια έγκρισης του ίδιου ψηφίσματος, αναμένεται ότι δεν θα κάνει το ίδιο και φέτος.

Από την πλευρά της, η Αγκυρα καταφεύγει στις συνήθεις διπλωματικές κινήσεις προκειμένου να αποτρέψει την αναγνώριση. Την περασμένη εβδομάδα πενταμελής τουρκική αντιπροσωπεία υψηλού επιπέδου και διακομματικής εκπροσώπησης βρέθηκε στην Ουάσιγκτον και επεδίωξε να παρέμβει αποτρεπτικά.

Πέρα από τις διπλωματικές πιέσεις, η Τουρκία χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης και τα διεθνή ανοιχτά θέματα στα οποία εμπλέκεται. Συγκεκριμένα, προειδοποιεί τη σουηδική πλευρά και -κυρίως- την αμερικανική, ότι τυχόν αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων θα οδηγήσει σε ναυάγιο τη διαδικασία εξομάλυνσης των Τουρκοαρμενικών σχέσεων.

Η σχετική επισήμανση έγινε διά της διπλωματικής οδού προς τη σουηδική κυβέρνηση, και προσωπικά με μήνυμα του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου προς το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. Το ζήτημα της εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων Τουρκίας-Αρμενίας συνδέεται με το μέλλον του ζητήματος Ναγκόρνο-Καραμπάχ, που με τη σειρά του επηρεάζει τις εξελίξεις σε σημαντικά ενεργειακά προγράμματα στα οποία εμπλέκονται αμερικανικά, ρωσικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα.

Για τον τούρκο πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν οι εξελίξεις φαίνεται να οδηγούν σε μονόδρομο, από τον οποίο θα αποκομίσει βραχυπρόθεσμα πολιτικά οφέλη: σε περίπτωση αναγνώρισης, η ακύρωση των πρωτοκόλλων εξομάλυνσης με την Αρμενία -κατά την προειδοποίηση της Αγκυρας- θα ενισχύσει τον τουρκικό εθνικισμό και το ηγετικό προφίλ του Ερντογάν. Το ίδιο θα συμβεί και αν δεν προχωρήσουν οι αναγνωρίσεις.

Ρήγμα λόγω γενοκτονίας
Του ΑΧΙΛΛΕΑ ΦΑΚΑΤΣΕΛΗ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ



Μπορεί στο φυσικό περιβάλλον ένας μικρός σεισμός να προκαλεί ασθενείς δονήσεις, αλλά στο πολιτικό αντίστοιχό του ακόμη και μια αδύνατη δόνηση μπορεί να προκαλέσει ισχυρότατους τριγμούς. Αυτό είναι το δίδαγμα από την απόφαση της Επιτροπής Εξωτερικών της αμερικανικής Βουλής, να εγκρίνει, την περασμένη Πέμπτη, ψήφισμα που αναγνωρίζει ως γενοκτονία τη σφαγή 1,5 εκατ. Αρμενίων από τις ορδές της τότε θνήσκουσας οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Δημόσια εκτέλεση Αρμενίων στην Πόλη το 1915


Μια έγκριση που, χωρίς να διαθέτει την ισχύ και την αίγλη νόμου, θα συνιστά τη χρήση του όρου «γενοκτονία» σε κάθε επίσημη αναφορά της αμερικανικής διπλωματίας στη σφαγή εκείνη. Το αν και πώς θα συμβεί αυτό, θα το παρακολουθήσει η διεθνής κοινότητα στις 24 Απριλίου, όταν ο πρόεδρος Ομπάμα θα κληθεί να μιλήσει ενώπιον αρμενικού κοινού στις ΗΠΑ, κατά την ετήσια τελετή της επετείου της γενοκτονίας.
Στο μεταξύ, αυτό το αμβλυμένο από το χρόνο και τις νέες προτεραιότητες ζήτημα προκαλεί ισχυρότατους κραδασμούς: η Τουρκία ανακαλεί τον πρέσβη της στην Ουάσιγκτον, οι Αμερικανοί σπεύδουν να δηλώσουν πίστη προς την Αγκυρα και ταυτόχρονα θερμοί υποστηρικτές της τουρκοαρμενικής προσέγγισης, η οποία ήδη προεξοφλείται απολεσθείσα.
Ολα δείχνουν ότι το τρίγωνο Ουάσιγκτον-Αγκυρα-Ερεβάν τρίζει καθώς οι πλευρές του λυγίζουν υπό το βάρος μιας ιστορικής αναγκαιότητας, που εξωραΐζεται ως ηθική υποχρέωση της αμερικανικής πολιτικής. Οι 23 από τους 45 βουλευτές που ενέκριναν το ψήφισμα, το έκαναν «για να προσεταιριστούν το ισχυρό αρμενικό λόμπι στις ΗΠΑ» σημειώνει η έγκυρη «Whasington Post», που κυνικά ειρωνεύεται «ιδού πώς ένα παλαιό πρόβλημα μετατρέπεται σε σημερινό».
Λεπτές ισορροπίες
Τι πρόβλημα; Αυτό που είχαν αντιμετωπίσει οι κυβερνήσεις Κλίντον και Μπους, και τώρα του Ομπάμα. Να αναγνωρίσουν τη γενοκτονία, αλλά με τρόπο που να μην πλήξει τις αμοιβαία συμφέρουσες αμερικανοτουρκικές σχέσεις και να μη διαταράξει τις εξελίξεις στην ευαίσθητη περιοχή του Ν. Καύκασου μέσα από μια ρήξη στην τουρκοαρμενική προσέγγιση.
Πρόκειται για ένα παζλ πολιτικής υστερίας. Που τροφοδοτείται κυρίως από τον εθνικιστικό φανατισμό και την κρίσιμη εσωτερική πολιτική συγκυρία στην Τουρκία και δευτερευόντως από την αμερικανική ιδιαιτερότητα της δράσης και των αναμετρήσεων των λόμπι.
* Για την Αγκυρα, δεν είναι η καλύτερη στιγμή για να οξυνθεί ο αντιαμερικανισμός και να πληγεί η αξιοπιστία της εξωτερικής πολιτικής της. Το 2007, που είχε ξαναπαιχτεί το ίδιο έργο με έγκριση του ψηφίσματος από τη Βουλή αλλά μπλοκάρισμά της στο Κογκρέσο, μόνο 9 τοις εκατό των Τούρκων δήλωναν φιλοαμερικανοί φέρνοντας την Τουρκία στην κορυφή της λίστας του αντιαμερικανισμού. Αν συμβεί κάτι ανάλογο και τώρα, ο Ερντογάν θα δυσκολευτεί να εκπληρώσει τις αμερικανοκεντρικές επιλογές του στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ και στο Νότιο Καύκασο, ενώ θα αποδυναμωθεί στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο.
* Για τους Αμερικανούς, επίσης, τα πράγματα δεν είναι απλά. Ο Ομπάμα, έχοντας δηλώσει ως υποψήφιος «δεσμεύομαι ως πρόεδρος να αναγνωρίσω την αρμενική γενοκτονία», μπορεί να τσίμπησε τις ψήφους της αρμενικής κοινότητας στις ΗΠΑ, αλλά τώρα διακυβεύει την αξιοπιστία του. Το αληθινό δράμα όμως παίζεται στα γραφεία πολυεθνικών όπως η Lo-ckheed, η Boeing, η Raytheon, η United Techno-logies και η Northrop Grum-man, που παζαρεύουν με την Τουρκία πωλήσεις όπλων.
Χαμόγελα στο Ερεβάν
Ετσι πριν από το τηλεφώνημα της Χίλαρι Κλίντον προς τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Χάουαρντ Μπέρμαν, να μην εγκριθεί το ψήφισμα, είχαν προηγηθεί ανάλογες πιέσεις από τις εταιρείες.
Με την Αρμενία να παρακολουθεί διακριτικά, χαμογελώντας με ικανοποίηση και περιμένοντας το επόμενο, οριστικό βήμα για έγκριση του ψηφίσματος και από το Κογκρέσο, επιλέγεται από όλες τις πλευρές η πολιτική της σύγχυσης.
Ο Ερντογάν εμφανίζεται ως οφείλει οργισμένος, απειλώντας με διάλυση τα τουρκοαρμενικά συμβόλαια φιλίας και με κρίση στο αμερικανοτουρκικό ειδύλλιο, ενώ η Ουάσιγκτον αφήνει να διαρρεύσει ότι η αναγνώριση της γενοκτονίας, όπως το 2007 έτσι και τώρα, δεν θα πάει στην ολομέλεια του Σώματος.
Κραυγές και ψίθυροι δηλαδή, που μπορεί να μεταβάλλουν προς στιγμή την επικοινωνιακή εικόνα του τριμερούς διπλωματικού παίγνιου, αλλά που δεν μπορούν να το ανατρέψουν, διότι οι γεωπολιτικές συνιστώσες του τριγώνου ΗΠΑ-Τουρκία-Αρμενία είναι πολύ ισχυρότερες από οποιαδήποτε πολιτική ηθικολογία.


ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΑΝΑΚΛΗΣΗ, ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΜΕΝΙΚΟ, ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΕΥΤΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ «ΑΓΧΩΝΕΙ» ΤΟΝ ΛΕΥΚΟ ΟΙΚΟ
Η κυβέρνηση Ομπάμα λυπάται...
Του ΑΡΗ ΑΜΠΑΤΖΗ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ


Στα τελάρα από χθες το εποχιακό φρούτο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, αλλά τούτη τη φορά είναι συγκριτικά πιο έντονη η αντίδραση της Αγκυρας στο γεγονός ότι για άλλη μία φορά πέρασε από επιτροπή της αμερικανικής Βουλής των Αντιπροσώπων το σχέδιο απόφασης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων την περίοδο 1915-1923.

Ενω η αμερικανική πρεσβεία στην Αγκυρα βρισκόταν σε κατάσταση πολιορκίας από διαδηλωτές, ο Αμερικανός πρεσβευτής, που κλήθηκε στο τουρκικό υπ. Εξωτερικών, δήλωνε ότι η κυβέρνηση Ομπάμα ήταν εναντίον της απόφασης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων στο Κογκρέσο (φωτ. Reuters)


Σε τουρκική κυβερνητική ανακοίνωση, που εκδόθηκε προχθές τη νύχτα λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος της ψηφοφορίας, εκφράστηκε «σοβαρή ανησυχία για το ότι το σχέδιο απόφασης που εγκρίθηκε από την Επιτροπή παρ' όλες τις προειδοποιήσεις μας θα ζημιώσει τις σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και των ΗΠΑ και θα ανακόψει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για την ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και της Αρμενίας».
Στην ανακοίνωση υπογραμμίστηκε επίσης ότι «η απόφαση αυτή, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τις προσπάθειες που καταβάλλουμε με τις ΗΠΑ στο πλαίσιο μας ευρείας κοινής ατζέντας, υποδεικνύει δυστυχώς και την έλλειψη στρατηγικού οράματος».
«Σφίγγα» ο Νταβούτογλου
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου, απαντώντας χθες στην ερώτηση αν τίθεται θέμα μείωσης της τουρκικής στρατιωτικής δύναμης στο Αφγανιστάν ή ακύρωσης κάποιων συμφωνιών αγοράς στρατιωτικού εξοπλισμού από τις ΗΠΑ, είπε ότι «όλα αυτά θα τα δούμε αφού έλθει ο πρεσβευτής μας, ενώ θα το συζητήσουμε και στο υπουργικό συμβούλιο».
Αναφερόμενος στις πιθανές επιπτώσεις της απόφασης στις τουρκοαρμενικές σχέσεις, ο Νταβούτογλου είπε ότι «με την απόφαση κινδυνεύει όχι να καθυστερήσει αλλά να σταματήσει η διαδικασία». Ο υπουργός αναφερόταν ουσιαστικά στη διαδικασία έγκρισης από πλευράς Τουρκίας των πρωτοκόλλων που έχουν υπογραφεί με την Αρμενία. Επί του ίδιου θέματος ο υπουργός είπε πως «η Τουρκία ποτέ δεν έχει λάβει αποφάσεις κάτω από πίεση». Στην προκειμένη περίπτωση η πίεση είναι αυτή που ασκείται από πλευράς Ουάσιγκτον για την έγκριση των πρωτοκόλλων.
«Συγγνώμη» Τζέφρεϊ
Ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Αγκυρα Τζέιμς Τζέφρεϊ κλήθηκε χθες στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Ο πρεσβευτής δήλωσε πως η αμερικανική κυβέρνηση είναι εναντίον της προώθησης του σχεδίου απόφασης στο Κογκρέσο.
Το ίδιο σχέδιο είχε υπερψηφιστεί στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων και το 2007 και μάλιστα με ψήφους 27 έναντι 21, ενώ κατά την προχθεσινή ψηφοφορία οι ψήφοι υπέρ ήταν 23 έναντι 22. Είχε αντιδράσει και τότε η Αγκυρα. Με παρέμβαση όμως της τότε αμερικανικής κυβέρνησης Μπους, το σχέδιο δεν είχε προωθηθεί στο Κογκρέσο, πράγμα που είχε συμβεί και το 2000.
Ο βαθμός της έντασης της τουρκικής αντίδρασης σήμερα οφείλεται, πρώτον, στο τουρκοαρμενικό πολιτικό ζήτημα και δεύτερον, στο γεγονός ότι η τουρκική πλευρά έδειξε ότι περίμενε μάλλον απόρριψη του σχεδίου στην αμερικανική επιτροπή.*
Αρμενία: Εκτιμούμε την απόφαση
Περιχαρής η Αρμενία χαιρέτισε την απόφαση, με την οποία η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Αμερικανικής Βουλής χαρακτήρισε Γενοκτονία τη σφαγή 1.500.000 Αρμενίων από τους Τούρκους την οκταετία 1915-1923, παρά το ότι τώρα δημιουργούνται εμπόδια στο δρόμο που είχαν ανοίξει Αγκυρα και Ερεβάν για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων. «Εκτιμούμε πολύ την απόφαση» δήλωσε ο Αρμένιος υπουργός Εξωτερικών Εντουάρντ Ναλμπαντιάν. «Είναι μια νέα απόδειξη της προσήλωσης του αμερικανικού λαού στις παγκόσμιες, ανθρώπινες αξίες και ένα σημαντικό βήμα προς την αποτροπή των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας» δήλωσε ο υπουργός.
Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τέτοιο αριθμό νεκρών. Θεωρεί ότι εκείνη την οκταετία 300.000 έως 500.000 άτομα χάθηκαν εν μέσω του χάους της διάλυσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά δεν εξοντώθηκαν στο πλαίσιο ειδικής εκστρατείας. Απορρίπτει τον όρο Γενοκτονία, τον οποίον αναγνωρίζουν η Γαλλία, ο Καναδάς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
(Πηγή: Γαλλικό Πρακτορείο)

ΜΙΓΚΙΡΝΤΙΤΣ ΜΑΡΚΟΣΙΑΝ Ο ΑΡΜΕΝΙΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΜΕΝΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣΙΑΣ

«Δεν πρέπει να αυτοαπομονώνεται ο μειονοτικός»

Του ΑΡΗ ΑΜΠΑΤΖΗ, Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Ο συγγραφέας Μιγκιρντίτς Μαρκοσιάν γεννήθηκε το 1938 στο Ντιγιάρμπακιρ της νοτιοανατολικής Τουρκίας. Μετά το τουρκικό δημοτικό σχολείο στο Ντιγιάρμπακιρ, συνέχισε σε αρμενικά γυμνάσια και λύκεια στην Πόλη. Υπήρξε στη συνέχεια καθηγητής και διευθυντής ενός από τα σχολεία αυτά.

«Πάντα υπήρχε διαφορά μεταξύ Αρμενίων και Ελλήνων. Θυμάμαι τότε στην Πόλη, οι Αρμένιοι, τα νέα παιδιά, μεταξύ τους μιλούσαν τουρκικά, όταν περνούσα μπροστά από ελληνικά σχολεία, άκουγα τα Ρωμιόπαιδα να μιλούν ελληνικά»§Φωτογραφία του Αρά Γκιουλέρ

Το συγγραφικό του έργο άρχισε το 1984 με συλλογή διηγημάτων στην αρμενική γλώσσα. Στη συνέχεια άρχισε να γράφει και στην τουρκική. Το 1992 κυκλοφόρησε το πρώτο τουρκικό βιβλίο. Το 2006 κυκλοφόρησε το τελευταίο του μυθιστόρημα με τίτλο «Χάντρες Κομπολογιού».

Υπήρξε διευθυντής (1966-1972) της αρμενικής Θεολογικής Σχολής στην Κωνσταντινούπολη, της παρόμοιας με τη Σχολή της Χάλκης σχολής Θεολογίας, το κλείσιμο της οποίας προηγήθηκε μάλιστα κατά μερικά χρόνια αυτού της σχολής της Χάλκης. Εκφράζει με το έργο του ένα χαμένο πολιτισμό της Μικρασίας, τον αρμενικό.

Να φανταστεί κανείς ότι πρόκειται για συγγραφέα που έμαθε τη μητρική του γλώσσα στο γυμνάσιο. Αυτό και πολλά άλλα, όπως η πορεία των Αρμενίων και η σχέση τους με τη θρησκεία, ήταν θέματα που κουβεντιάσαμε με τον Μαργκοσιάν στην Κωνσταντινούπολη.

Ποιοι ήταν οι λόγοι για την ίδρυση της Θεολογικής Σχολής στην Πόλη;

«Η σχολή ιδρύθηκε το 1953 και λειτούργησε με σκοπό να μάθουν οι Αρμένιοι της Μικρασίας τη μητρική τους γλώσσα. Στο Ντιγιάρμπακιρ, για παράδειγμα, οι μεγάλοι μιλούσαν αρμενικά, δίχως να έχουν πάει σε κάποιο σχολείο. Εμείς οι μικροί δεν ξέραμε την αρμενική. Είχαμε πάει σε τουρκικά σχολεία. Οι μεγάλοι μιλούσαν και κουρδικά. Αυτό ίσχυε στο Ντιγιάρμπακιρ, στο Σίιρτ, στη Μαλάτια, στο Τόκατ, στο Ελαζιγ. Η Θεολογία όμως δεν προκάλεσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν υπήρχαν και εκπαιδευτικοί. Δεν ικανοποίησε κανέναν. Εκλεισε το 1967. Δεν υπήρχαν μαθητές και οι αρχές έκλεισαν τη σχολή προβάλλοντας αυτό ώς δικαιολογία».

Πρώτα η ταυτότητα

Μπορούμε όμως να πούμε ότι οι Αρμένιοι υπήρξαν κάπως πιο «κοσμικοί» σε σχέση με τους Ελληνες της Πόλης;

«Οι παπάδες έρχονταν τότε στο Ντιγιάρμπακιρ για να συγκεντρώσουν παιδιά ώστε να πάνε αυτά στο σχολείο στην Πόλη. Ο κόσμος δεν ήθελε να γίνουν παπάδες τα παιδιά. Ηδη έχουμε σχεδόν τελειώσει, σκέφτονταν, να γίνουν και παπάδες τα παιδιά; Το 1915, όπως θέλετε ονομάστε το, προκάλεσε μεγάλο πόνο. Το αποτέλεσμα ήταν να κλειστούν οι Αρμένιοι στον εαυτό τους. Και εκεί στηρίχθηκαν στην εκκλησία. Σχεδόν δίπλα σε κάθε εκκλησία υπήρχε και ένα σχολείο. Ηταν η εκκλησία στήριγμα για την ταυτότητα του Αρμένιου. Αλλά περισσότερο από την πίστη, αυτό είχε να κάνει με την ταυτότητά του. Δηλαδή, οι Αρμένιοι δεν υπήρξαν έντονα πιστοί.

Πάντα υπήρχε μια διαφορά μεταξύ Αρμενίων και Ελλήνων. Θυμάμαι, όταν και τότε στην Πόλη οι Αρμένιοι, τα νέα παιδιά, μεταξύ τους μιλούσαν τουρκικά, όταν περνούσα μπροστά από ελληνικά σχολεία άκουγα τα Ρωμιόπαιδα να μιλούν ελληνικά».

Πώς είναι να μαθαίνει κανείς τη μητρική του γλώσσα αργότερα ή να γράφει λογοτεχνικά κείμενα και σε δύο γλώσσες μαζί;

«Είναι κάπως πληκτικό να μαθαίνεις τη μητρική σου γλώσσα αργότερα. Οταν ήρθαμε στην Κωνσταντινούπολη από το Ντιγιάρμπακιρ, άρχισα να μαθαίνω μια γλώσσα που δεν ήξερα. Πρώτα απ' όλα υπάρχει το ψυχολογικό πρόβλημα του παιδιού που προσπαθεί να μάθει τη γλώσσα του. Σε απομονώνουν, γίνεσαι περίγελος και ορισμένες φορές δεν καταλαβαίνουν οι άλλοι αυτά που λες. Εγώ προσπάθησα να το ξεπεράσω αυτό διαβάζοντας όλο και περισσότερο. Διαβάζοντας ακόμη και βιβλία που δεν καταλάβαινα. Προσπαθούσα να μάθω τη γλώσσα μου και τα κατάφερα. Αρχισα να γράφω αρμενικά. Μετά δύο χρόνια προσπάθησα να γράψω κάποια λογοτεχνικά κείμενα. Τα πρώτα μου βιβλία είναι αρμενικά. Μετά ήρθε μια πρόταση να βγουν τα βιβλία στα τουρκικά. Και έγινε καλό, γιατί τα ξαναέγραψα, δεν τα μετέφρασα. Πρόσθεσα και κάποια πράγματα. Στο σχολείο, στη Θεολογική Σχολή, 13 χρόνια μετά την αποφοίτησή μου διορίστηκα καθηγητής και δίδαξα αρμενική γλώσσα και φιλολογία».

«Η κουλτούρα έχει εξαφανιστεί»

Είχαν απήχηση τα βιβλία σας στην Αρμενία;

«Πωλήθηκαν πολύ λίγα».

Γιατί;

«Είναι θέμα ενδιαφέροντος. Για πολλά χρόνια δεν υπήρχαν σχέσεις με την Αρμενία. Κάποτε έρχονταν κάποια βιβλία από την Αρμενία, επί Σοβιετικής Ενωσης. Μετά όμως φυσικά υπήρξε ενδιαφέρον. Πήγα μάλιστα και στην Αρμενία και μίλησα για τα βιβλία. Εδώ όμως στην Πόλη, τα αρμενικά βιβλία μου έχουν κάνει πέντε εκδόσεις. Το μήνυμα που βγαίνει από το βιβλίο μου είναι η κουλτούρα που έχει εξαφανιστεί στο Ντιγιάρμπακιρ. Αυτό περιγράφω. Σαν να έβγαλα κάτι μέσα από τη λάσπη και το ανέδειξα. Εάν έγραφα κάτι με τη φαντασία μου, δεν θα είχε τόσο ενδιαφέρον».

Σας έχουν χαρακτηρίσει Αρμένιο Γιασάρ Κεμάλ ή Καζαντζάκη...

«Ναι, το έχουν πει αυτό για μένα».

Αυτό που λέτε ότι τελείωσε, όταν πάρει τη μορφή λογοτεχνίας, και έχοντας υπόψη και τους σημερινούς Αρμένιους, μήπως δεν τελείωσε;

«Οταν έχετε απώλειες, βάζετε τα πράγματα σε μια ζυγαριά. Εάν δούμε τη ζυγαριά μέσα στην ιστορική πορεία, έχουμε χάσει πολλά πράγματα. Πράγματα δίχως επιστροφή, υλικά και ηθικά. Αυτά που περιγράφω εγώ, είναι πολύ μικρό μέρος αυτών που έχουμε χάσει. Παρ' όλα αυτά, προκαλεί ενδιαφέρον».

Εάν δεν υπάρχει όμως κάποιος άλλος που το κάνει, τότε αυτό έχει μεγάλη αξία.

«Δεν υπάρχει, αλλά ως εξής. Μέχρι το 1915 δεν υπήρχαν Αρμένιοι λογοτέχνες, που να ασχολούνται λογοτεχνικά με το θέμα αυτό της υπαίθρου. Λόγου χάρη, ο Χαγκόπ Μιντζούρι. Εγώ είμαι ο τελευταίος κρίκος στην αλυσίδα αυτή».

Κατά κάποιον τρόπο μιλάμε για μια αλυσίδα της αρμενικής εκδοχής στην ονομαζόμενη «λογοτεχνία της υπαίθρου» στην Τουρκία;

«Ναι, αλλά αυτά που περιγράφω εγώ, είναι μεν το Ντιγιάρμπακιρ, αλλά δεν είναι το χωριό. Δεν γράφω τον αγρό. Γράφω για το σιδεράδικο του θείου μου και φτιάχνω εκεί δρεπάνια. Κατά κάποιον τρόπο αλλάζω κοινωνική τάξη. Είναι μεν ύπαιθρος, αλλά, έστω και σε μικρές διαστάσεις, μιλάμε για πόλη. Γράφω για τους μικροεπαγγελματίες και τα μαγαζιά. Για τον μπακάλη, τον μυλωνά, τον ράφτη».

Ο πολιτισμός των μειονοτικών

Τι λέτε για τις μειονότητες στην Τουρκία και την ιστορία τους στα πολιτιστικά πράγματα της χώρας;

«Από πλευράς χριστιανικών μειονοτήτων ήταν, για παράδειγμα, φυσιολογική η παρουσία της γυναίκας στο θέατρο, πράγμα που δεν μπορούσε να γίνει για την πλειοψηφία, δηλαδή τους μουσουλμάνους. Αλλά πιστεύω ότι όσο λάθος είναι να παραπονιέται ο μειονοτικός για την όποια απομόνωσή του, άλλο τόσο λάθος είναι και να περηφανεύεται γι' αυτή του την παρουσία στα καλλιτεχνικά πράγματα. Δηλαδή, είναι λάθος να είναι εσώκλειστες οι μειονότητες, οι μειονοτικοί να κρύβουν τα ονόματά τους κ.λπ. Το ζητούμενο είναι να είναι κανείς συνειδητός. Σαφώς υπήρξαν φάσεις σημαντικές που προκάλεσαν φόβο. Υπάρχει το 1915, τα γεγονότα της 6ης-7ης Σεπτεμβρίου 1955, ο Φόρος Περιουσίας κ.λπ. Πρέπει να είναι συνειδητοποιημένος ο μειονοτικός, να γνωρίζει την όποια αξία του και να μην αυτοαπομονώνεται. Σαφώς και υπάρχουν ζητήματα δικαιωμάτων. Και σε αυτό πιστεύω ότι επιδρά θετικά η ευρωπαϊκή διαδικασία της Τουρκίας». *

Άποψη: Η γενοκτονία των Αρμενίων

Εκπληξη, απορία και οργή προκάλεσε το άρθρο της 30ής Απριλίου 2009, του εκδότη της «Καθημερινής» κ. Αντώνη Καρκαγιάννη, με τίτλο: Η λέξη «γενοκτονία», με το οποίο, ούτε λίγο ούτε πολύ, επιχειρηματολογεί και προσπαθεί να μας πείσει ότι η σφαγή, η εξολόθρευση, η εξόντωση ενάμισι εκατομμυρίου Αρμενίων, το 1915 από την Τουρκία, δεν είναι γενοκτονία! Ο συντάκτης ξεκινά το άρθρο του αναφέροντας ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα «πιθανόν έκανε λάθος όταν υποσχέθηκε (αν υποσχέθηκε) ότι θα αναγνωρίσει ως γενοκτονία τη σφαγή 1,5 εκατομμυρίου Αρμενίων από τους Τούρκους...» και σε μια «ελαφρά, αλλά και πολύ ουσιαστική αναδίπλωση σε σχέση με όσα έλεγε κατά την προεκλογική περίοδο», ορθώς «δεν επανέλαβε το σφάλμα» να κάνει χρήση του όρου γενοκτονία!

Ασφαλώς, δικαίωμα του Αμερικανού προέδρου είναι να εκφράζεται όπως ο ίδιος κρίνει, όπως και δικαίωμα του αρθρογράφου είναι να συμφωνεί ή να διαφωνεί μαζί του. Επειδή, όμως, αμφισβητεί το αν ο Ομπάμα υποσχέθηκε προεκλογικά ότι, ως πρόεδρος, θα αναγνωρίσει τη γενοκτονία, αξίζει να επισημάνουμε τα εξής: ως γερουσιαστής ο Μπαράκ Ομπάμα, από το 2005, συνυπέγραφε επιστολές προς τον τότε πρόεδρο Μπους, ζητώντας την αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων (18/04/2005, 20/04/2006), υπέβαλλε σειρά σχετικών ερωτήσεων προς την υποψήφια πρέσβη των ΗΠΑ στην Αρμενία (19/06/2008), απέστειλε επιστολή διαμαρτυρίας προς την Κοντολίζα Ράις με τεκμηριωμένες για τη γενοκτονία απόψεις (28/07/2006), ενώ και ως υποψήφιος πρόεδρος επανειλημμένα διατύπωσε την ίδια άποψη (19/01/2008, 21/09/2008).

Ο αρθρογράφος, στη συνέχεια, αποπειράται ανεπιτυχώς να τεκμηριώσει τη διαφορά μεταξύ των σφαγών των Αρμενίων, ως «πολιτικής πράξης», στην Οθωμανική Τουρκία και της γενοκτονίας, ισχυριζόμενος ότι: «...Οι Αρμένιοι στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ανέπτυξαν ποικιλόμορφη πολιτική δράση και... μοιραία ήρθαν σε σύγκρουση με την αυτοκρατορία, η οποία απάντησε με τη λογική της υπέρτερης δύναμης, σφάζοντας 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους...».

Μα, ακριβώς αυτή η «πολιτική πράξη», ο σχεδιασμός σε κρατικό επίπεδο και στη συνέχεια η εκτέλεση του σχεδίου εξόντωσης ενός ολόκληρου λαού, συνιστά και τεκμηριώνει τον όρο γενοκτονία. Και ειρήσθω εν παρόδω ότι οι Αρμένιοι δεν «ανέπτυξαν» απλώς «ποικιλόμορφη πολιτική δράση, επιδιώκοντας την εθνική τους συγκρότηση και ανεξαρτησία», οι Αρμένιοι διεξήγαγαν εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, όπως και οι Ελληνες το 1821 και άλλοι υπόδουλοι στους Τούρκους λαοί, και χάρις σε αυτόν τον αγώνα, κατόρθωσαν, μετά από επτά αιώνες σκλαβιάς, να αποκτήσουν μια πολύ συρρικνωμένη μεν, αλλά ελεύθερη πατρίδα...

Ο κ. Καρκαγιάννης επιχειρώντας να εξηγήσει ότι ο όρος γενοκτονία δεν ταιριάζει στην περίπτωση των Αρμενίων, φάσκει και αντιφάσκει, για να καταλήξει ότι η γενοκτονία έχει να κάνει «...με τα δικαιώματα του ανθρώπου, αυτά που πηγάζουν από την ανθρώπινη υπόσταση, ανεξάρτητα από τη θρησκεία, την εθνότητα, την τάξη, τη φυλή, το χρώμα ή οποιαδήποτε άλλη συλλογικότητα...». Ας κάνει τον κόπο να διαβάσει τον ορισμό της στα άρθρα 1 και 2 της σχετικής συνθήκης του ΟΗΕ, για να διαπιστώσει πόσο αυτός ταυτίζεται με την περίπτωση των Αρμενίων. Δυστυχώς, οι Αρμένιοι είχαν το θλιβερό προνόμιο να καταστούν πρώτοι, θύματα ενός εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας, που δεν είχε ακόμη νομικό ορισμό.

Πράγματι, ο ορισμός της γενοκτονίας και η σχετική Σύμβαση του ΟΗΕ είναι μεταγενέστερη των γεγονότων του 1915. Εμπνευστής του όρου υπήρξε ο διακεκριμένος Πολωνο-εβραίος νομικός Ράφαελ Λέμκιν, ο οποίος, ως μελετητής των μαζικών σφαγών των Αρμενίων, εισηγήθηκε τη χρήση του όρου στη Λίγκα των Εθνών, ώστε να καταδικαστεί αυτό που αποκαλούσε βαρβαρότητα και βανδαλισμό, ενώ στη συνέχεια υπήρξε και ο συντάκτης του σχεδίου της Συνθήκης του ΟΗΕ για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας (8/12/1948), αφού είχε πλέον συντελεστεί και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων!

Η ανυπαρξία, ωστόσο, του νομικού όρου της γενοκτονίας δεν εμπόδισε ξένους αξιωματούχους, που υπηρετούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, να περιγράψουν με ακρίβεια τη μαζική εξόντωση των αρμενικών πληθυσμών. Μεταξύ αυτών ο πρέσβης των ΗΠΑ, Χένρι Μόργκενταου, που σε τηλεγράφημά του της 20ής Ιουλίου 1915 προς την κυβέρνησή του, καταγγέλλει την «εκστρατεία εξόντωσης μιας φυλής» (campaign of race extermination), ο σπουδαίος Βρετανός ιστορικός της εποχής Αρνολντ Τόινμπι (1889 - 1975), που αφιερώνει ολόκληρο βιβλίο με τίτλο «Οι Αρμενικές Φρικαλεότητες: Η Δολοφονία ενός Εθνους» (The Armenian Atrocities: The Murder of a Nation) και πολλοί άλλοι, που χάριν συντομίας αδυνατούμε να αναφέρουμε.

Η διεθνής βιβλιογραφία και τα κρατικά αρχεία πολλών χωρών βρίθουν μαρτυριών για το ειδεχθές έγκλημα, που διαπράχθηκε εναντίον του αρμενικού λαού.

Χάρις στον αγώνα που διεξάγει ο λαός μας σε διεθνές επίπεδο, η Γενοκτονία των Αρμενίων έχει ήδη αναγνωρισθεί από διεθνείς οργανισμούς, κράτη και εθνικά κοινοβούλια, μεταξύ των οποίων και τα κοινοβούλια της Ελλάδας (25/4/1996) και της Κύπρου (29/4/1982), όπως και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (18/6/1987). Και αργά ή γρήγορα θα αναγκασθεί και η ίδια η Τουρκία να αναγνωρίσει το έγκλημα που διέπραξε και θα αποβούν άκαρπες οι απεγνωσμένες προσπάθειές της για διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας.

Συμβαίνει, όμως και το εξής περίεργο και εντελώς ανεξήγητο για μας γεγονός: ο ίδιος συντάκτης, ο κ. Καρκαγιάννης, που αμφισβητεί σήμερα τη Γενοκτονία των Αρμενίων, στις 17 Απριλίου 2005 υπογράφει μακροσκελέστατο άρθρο στην «Καθημερινή» με τίτλο: «Η γενοκτονία των Αρμενίων, η πρώτη φρικιαστική εθνοκάθαρση του 20ού αιώνα», και μεταξύ άλλων, σημειώνει: «Στις δύο γενοκτονίες του 20ού αιώνα, οι Εβραίοι και οι Αρμένιοι εξοντώθηκαν επειδή ήσαν Εβραίοι και Αρμένιοι»! Και γλαφυρά περιγράφει πώς και γιατί σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε η γενοκτονία από τους Νεότουρκους, που ήθελαν να συγκροτήσουν ένα εθνικά ομοιογενές κράτος.

Τι συμπέρασμα να βγάλει κανείς;

Τι μεσολάβησε στο διάστημα των τεσσάρων ετών, για να αλλάξει άρδην την άποψή του ο αρθρογράφος.

Πώς, έτσι αβασάνιστα υιοθετείται σχεδόν εξ ολοκλήρου η τουρκική επιχειρηματολογία, που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια και σπέρνει το επικίνδυνο σπόρο του αρνητισμού;

Εξ ονόματος όλων των Ελληνο-Αρμενίων και του αρμενικού λαού στο σύνολό του, εκφράζουμε τη βαθιά μας λύπη, αλλά και την οργή μας για το άρθρο του κ. Καρκαγιάννη.

Αναμένουμε την αποκατάσταση της αλήθειας και... τη συγγνώμη!

Αρμενική Εθνική Επιτροπή  Ελλάδος

Χρήσιμες συνδέσεις για το θέμα ...
www.en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Genocide
www.armenian-genocide.org/
www.armeniapedia.org/index.php?title=Armenian_Genocide
www.en.wikipedia.org/wiki/Armenia 
www.omniglot.com/writing/armenian.htm 
http://www.armeniadiaspora.com/ 
http://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_diaspora_in_Europe